Xung quanh ta, con người đôi khi cư xử thật tệ – và phản ứng thường thấy của ta là vội vã gán ghép những lý do đầy giận dữ: họ cố tình làm tổn thương ta, họ đang âm mưu phá hoại cuộc sống của ta, họ ngu ngốc, họ đã suy tính kỹ càng để hại ta…
Thú vị thay, trẻ nhỏ cũng đôi lúc cư xử một cách ngang ngược và thật không công bằng: chúng ném đồ đạc xuống đất, hét lên, nói những lời khó nghe, đánh người khác hay giành đồ chơi của em mình. Nhưng điều quan trọng là: cách ta phản ứng với trẻ lại hoàn toàn khác biệt. Ta giữ bình tĩnh. Ta nhẹ nhàng dọn dẹp đống bừa bộn. Một cách gần như vô thức, ta tự hỏi mình năm câu hỏi cốt lõi:
- Có phải con đang mệt không?
- Có phải con đang đói không?
- Có phải con đang buồn không?
- Có ai đó vừa làm con tổn thương không?
- Có phải con chỉ cần một cái ôm?
Thế nhưng, khi ở cạnh những người trưởng thành – nhất là người yêu của ta – ta lại hiếm khi hỏi như thế. Ta thường ngay lập tức kết luận: “Họ xấu xa”, “Họ cố tình làm hại ta”, “Họ thật tồi tệ”.
Nhưng nếu ta thử áp dụng cách nhìn trẻ thơ ấy vào người lớn, ta sẽ thấy mình hành xử rất khác. Gần như theo phản xạ, trước khi nổi giận hay buông lời trách móc, ta có thể tự hỏi chính mình năm câu hỏi đó:
- Có phải họ đang mệt?
- Có phải họ đang đói?
- Có phải họ đang buồn?
- Có ai đó vừa làm họ tổn thương?
- Có phải họ đang cần một cái ôm?
Thật cảm động khi chúng ta đã học cách đối xử dịu dàng với trẻ con – nhưng sẽ tuyệt vời biết bao nếu chúng ta cũng rộng lượng hơn với phần trẻ thơ vẫn còn ẩn giấu trong mỗi người lớn quanh ta.
Nghe có vẻ kỳ lạ – thậm chí hơi hạ thấp – khi nghĩ rằng những người trưởng thành vẫn mang dáng dấp trẻ con trong mình. Nhưng cách nhìn đó lại là chiếc chìa khóa hữu ích trong những lúc ta thấy người kia thật khó chịu, khó gần hay khó hiểu.
Khi người khác hành xử khác xa những gì ta kỳ vọng ở một người “trưởng thành”, ta thường khinh miệt mà gọi đó là “trẻ con”. Thế nhưng chính lúc ấy, dù không nhận ra, ta đã chạm gần đến một chân lý sâu sắc: sự non nớt ấy không phải là lỗi lầm, mà là một phần bình thường của bản chất con người.
Trưởng thành, rốt cuộc, không phải là một đích đến trọn vẹn. Tuổi thơ không biến mất – nó chỉ lặng lẽ ẩn mình, nhưng vẫn luôn hiện diện suốt đời ta. Vì thế, những điều ta dễ dàng làm được với một đứa trẻ, cũng nên được tiếp tục áp dụng khi ta đối mặt với một người lớn đang tổn thương.
Biết dịu dàng với phần trẻ con bên trong người khác không có nghĩa là ta xem họ như em bé. Điều đó đơn giản là: ta học cách nhìn sâu hơn vào lời nói của họ, để hiểu được nỗi lòng thật sự phía sau. Có thể câu “Anh đúng là đồ tồi” thực ra đang mang nghĩa: “Em cảm thấy lạc lõng, em đang bị áp lực trong công việc, em đang cố gắng tỏ ra mạnh mẽ hơn em thực sự cảm thấy.”
Thay vì cãi lại hay đáp trả, ta sẽ học cách xoa dịu. Ta không còn chăm chăm chỉ trích người bạn đời khi họ lỡ lời, mà sẽ nhìn họ như một đứa trẻ đang hoảng loạn – đang trút giận lên người mình yêu thương nhất chỉ vì không biết làm cách nào khác. Ta sẽ trấn an, nhắc nhở rằng họ vẫn ổn – thay vì phản công bằng một cú đánh ngược lại.
Tất nhiên, để có thể trưởng thành khi đối diện với “đứa trẻ” trong một người lớn là điều khó hơn rất nhiều so với khi ta chăm sóc một em bé thực sự. Bởi vì khi ta thấy một đứa trẻ bé bỏng, chưa phát triển đầy đủ, lòng cảm thông liền trỗi dậy. Ta biết rằng, nếu quay sang mắng mỏ hay bắt trẻ hoàn toàn chịu trách nhiệm, mọi chuyện sẽ chỉ tồi tệ hơn. Tâm lý học đã cảnh báo điều này suốt hơn nửa thế kỷ.
Chúng ta quá nhạy cảm với việc bị xem là “trẻ con”, đến nỗi quên mất rằng: được ai đó nhìn thấu phần non nớt, tổn thương, bối rối và thất vọng bên trong mình – và vẫn chọn tha thứ, yêu thương – đó là một đặc ân vô giá.
Nguồn: FIVE QUESTIONS TO ASK OF BAD BEHAVIOUR | The School Of Life
Theo tamlyhoctoipham.com