NHỮNG ĐIỂM CHÍNH
Khi bộ não bị kẹt trong chế độ "báo động tội phạm nguy hiểm", nó sẽ không ngừng tìm kiếm một sự đảm bảo chắc chắn.
Thường thì cách tốt nhất để dập tắt những tiếng ồn "lỡ như" tiêu cực không phải là một lời giải thích dài dòng.
Đó là 5 chữ kiên định mà bộ não bạn có thể tin tưởng: "Có thể, nhưng tôi lo được."
"Lỡ như mình làm hỏng chuyện thì sao?", "Lỡ như có điều gì bất trắc xảy ra?", "Lỡ như họ nói thích mình nhưng thực ra không phải vậy?". Bạn có bao giờ nảy sinh những suy nghĩ như thế không? Dĩ nhiên là có chứ. Tất cả chúng ta đều thế cả.
Khi những nỗi lo "lỡ như" ấy trở nên quá lớn và lấn át tâm trí, thì logic thuần túy thường chẳng giúp ích được gì. Thực tế, bạn càng cố tranh luận với những suy nghĩ quẩn quanh, chúng lại càng trở nên mạnh mẽ và sinh sôi nảy nở hơn.
Tôi gặp điều này rất thường xuyên tại phòng tham vấn của mình: từ những đứa trẻ hay suy nghĩ quá nhiều, những bạn thiếu niên đang căng thẳng, cho đến những người trưởng thành đang kiệt sức. Trong số đó, có cả những người rất bản lĩnh; họ thừa biết nỗi lo của mình là vô lý, nhưng họ không cách nào "tắt" chúng đi được.
image: PeopleImages/Shutterstock
Bộ não sợ nguy hiểm của bạn đang tìm kiếm sự chắc chắn
Khi bộ não bị kẹt trong chế độ báo động, nó luôn ở trạng thái khao khát sự an toàn tuyệt đối. Căng thẳng hơn là khi tâm trí càng đòi hỏi một sự đảm bảo, nó lại càng "vẽ" ra thêm nhiều kịch bản "lỡ như" để bắt bạn giải quyết. Qua 30 năm làm chuyên gia tâm lý, tôi học được rằng cách tốt nhất để chế ngự những vòng xoáy suy nghĩ không kiểm soát không phải là đi tìm câu trả lời cho chúng, mà là thay đổi cách bạn đối xử với chúng.
"Có Thể, Nhưng Tôi Lo Được."
Năm chữ này - "Có thể, nhưng tôi lo được" - có thể dập tắt những tiếng ồn "lỡ như" vì ba lý do đầy sức mạnh. Thứ nhất, từ "Có thể" nói với bộ não rằng bạn sẽ không sa đà vào những cuộc tranh cãi không hồi kết nữa. Bạn thực sự đang học cách chấp nhận và chung sống với sự bất định thay vì cố gắng tiêu diệt nó. Thứ hai, cụm từ "nhưng tôi lo được" thúc đẩy bạn nhận ra rằng mình không hề yếu đuối. Và thứ ba, bạn đang bẻ gãy cái vòng lặp "luôn cần được trấn an" của chính mình. Sự lo âu luôn thèm khát sự chắc chắn, nhưng thay vào đó, bạn đang tặng cho bản thân một liều thuốc bổ của sự can trường.
Những câu chuyện thực tế về việc xoa dịu nỗi lo "lỡ như"
Một cô bé mười hai tuổi ngồi đối diện tôi, lo sợ rằng "Lỡ như con thi trượt môn Toán ngày mai thì sao?". Cô bé đã thấy bình tĩnh hơn khi tôi hướng dẫn em nói: "Có thể, nhưng con lo được bằng cách vẫn sẽ cố gắng hết sức mình." Chúng tôi cũng bàn thêm rằng em có thể tìm sự trợ giúp từ giáo viên hoặc gia sư nếu cần.
Một người đàn ông 50 tuổi mắc chứng lo âu bệnh tật nghiêm trọng đã cùng tôi thực hành trong các buổi tham vấn, ông tự nhắc mình: "Có thể, nhưng tôi lo được." Năm chữ này đã trở thành điểm tựa để ông nhìn lại những nghịch cảnh mà mình đã từng vượt qua trong đời.
Một người mẹ có đứa con đã trưởng thành nhưng vẫn đang chật vật luôn cảm thấy mình là một người mẹ thất bại. Khi bà thốt lên: "Có thể, nhưng tôi lo được bằng cách trân trọng tình yêu mà tôi đã dành cho con," bà đã có thể dừng lại, chuyển hướng sự chú ý và nhận ra rằng chính những nỗi lo "lỡ như" đã đẩy bà vào việc bao bọc con quá mức thay vì thực sự giúp đỡ con.
Suy nghĩ kiên định không phải là tô hồng thực tế
Những ví dụ tôi chia sẻ ở trên không phải là kiểu lạc quan tếu. Ngược lại, đó là những minh chứng cho việc nuôi dưỡng sự vững vàng trước những điều chưa biết, nhằm thoát khỏi những vòng lặp "lỡ như" tai hại do suy nghĩ quá nhiều gây ra.
Trong công việc với các gia đình và trong cuốn sách tội phạm học của mình, tôi luôn giải thích rằng mục tiêu không phải là xóa sổ hoàn toàn những câu hỏi "lỡ như". Thay vào đó, mục tiêu là ngăn không cho chúng chiếm quyền kiểm soát cuộc đời bạn. Bạn càng chấp nhận những nỗi lo đó và chung sống được với sự bất định, chúng càng bớt đè nặng hay làm bạn tê liệt.
"Có thể, nhưng tôi lo được" sẽ đưa bạn trở lại trạng thái hành động. Mà việc suy nghĩ quá nhiều thì cực kỳ sợ lúc bạn bắt tay vào hành động. Bởi khi bạn làm gì đó, sự lo âu sẽ dần nới lỏng vòng vây đối với tâm trí bạn.
Lời kết
Khi những suy nghĩ "lỡ như" trở nên quá ồn ào, tâm trí ta bắt đầu hành xử như thể đâu đâu cũng là hiểm nguy, ngay cả khi cuộc sống vẫn trong tầm kiểm soát. Và thường thì, cách tốt nhất để dập tắt những âm thanh tiêu cực đó không phải là một lời giải thích dài dòng. Đó chính là 5 chữ kiên định mà bộ não bạn có thể tin cậy: "Có thể, nhưng tôi lo được."
Tác giả: Jeffrey Bernstein Ph.D.
Nguồn: 5 Words for When Your "What Ifs" Get Too Loud | Psychology Today