NHỮNG ĐIỂM CHÍNH
- Việc chọn bạn đời không sẵn sàng về mặt cảm xúc thường là nỗ lực vô thức để chữa lành những tổn thương gắn bó cũ.
- Những cung bậc cảm xúc lên xuống có thể mang lại cảm giác sâu đậm, nhưng chúng không tạo nên kết nối thật sự.
- Khi những câu chuyện gắn bó cũ được nhận diện, những lựa chọn mới trong tình yêu sẽ trở nên khả thi.
Văn hóa đại chúng rất mê kiểu mô-típ quen thuộc: cô gái ngoan và chàng trai “bad boy” lạnh lùng. Áo khoác da. Cây đàn guitar. Một danh sách tội phạm học những bài hát buồn. Những khoảng lặng đầy tâm trạng. Vừa đủ chút mong manh để khiến bạn vướng vào, nhưng không bao giờ đủ để bạn thấy an toàn.
Người ta thường nghĩ mình yêu ai đó là chuyện ngẫu nhiên. Nhưng thực ra không phải. Ta không tự nhiên bị hút về phía một người chẳng buồn nhắn lại, cũng không phải chỉ vì họ đẹp. Những khuôn mẫu hấp dẫn của ta được định hình bởi sự gắn bó thời thơ ấu, bởi những bài học đầu đời về các mối quan hệ, bởi cơ chế sinh tồn ta tạo ra để thích nghi với môi trường, và bởi cách hệ thần kinh của ta phản ứng. Phần lớn thời gian, ta tìm đến những mối quan hệ mang dáng dấp của điều quen thuộc.
Dưới đây là bảy lý do, nhìn từ lăng kính sang chấn và gắn bó, giải thích vì sao sức hút của “bad boy” lại mạnh đến vậy.
Source: mazur serhiy UA/Shutterstock
1. Điều quen thuộc dễ bị nhầm thành “phản ứng hóa học”
Nếu bạn lớn lên bên những người chăm sóc lạnh lùng, thất thường hoặc khó đoán, hệ thần kinh của bạn đã học cách gắn tình yêu với cảm giác chờ đợi và khắc khoải.
Cái “tia lửa” bạn cảm nhận có thể không phải hóa học, mà là sự quen thuộc. Vấn đề nằm ở chỗ: thứ quen thuộc không phải lúc nào cũng tốt cho ta. Ta có thể vô thức tìm về những khuôn mẫu lệch lạc cũ để mong làm chủ chúng, để lần này làm khác đi, hoặc đơn giản vì điều ta đã biết luôn bớt đáng sợ hơn điều ta chưa từng trải.
2. Bạn đang nhầm lẫn giữa mãnh liệt và thân mật
Những chàng trai kiểu này thường mang đến các đợt sóng cảm xúc: say mê, rút lui, rồi đoàn tụ. Vòng xoáy ấy tạo nên sự mãnh liệt, khiến ta tưởng đó là chiều sâu. Nhưng mãnh liệt không phải là thân mật.
Những mối quan hệ an toàn thường ổn định hơn. Chúng không kích hoạt phản ứng căng thẳng theo cách ấy. Với người từng mang nhiều tổn thương, sự vững vàng đôi khi ban đầu lại có cảm giác nhạt nhẽo, thậm chí đáng nghi.
3. Bạn từng học rằng tình yêu phải được đánh đổi
Với những ai lớn lên trong gia đình nơi tình yêu bị giữ lại hoặc đi kèm vô vàn điều kiện, yêu thương thường đòi hỏi phải “diễn tròn vai” – ngoan ngoãn, biết chiều, ấn tượng, hoặc dễ bảo. Khi trưởng thành, bạn có thể bị cuốn về phía những người mong đợi điều tương tự.
Nếu bạn từng quen chú tâm vào cảm xúc của người khác hơn chính mình, việc nén lại mong muốn, cảm giác và nhu cầu có thể trở thành phản xạ tự nhiên. Và nếu thuở nhỏ bạn phải xoa dịu cảm xúc của người lớn, chăm sóc họ, hay giữ mình ngoan ngoãn để tránh bão tố, rất có thể bạn sẽ vô thức chọn những người bạn đời đòi hỏi cùng kiểu bước đi rón rén ấy.
Nhưng đó không phải là tình yêu. Chỉ là một nỗ lực lạc lối nhằm chữa lành vết thương cũ bằng cách lặp lại chính nó.
4. Khoảng cách cảm xúc đôi khi lại thấy an toàn hơn gần gũi thật sự
Nghe có vẻ nghịch lý, nhưng những người không sẵn sàng cho cảm xúc đôi khi lại khiến ta thấy an tâm hơn những người hiện diện trọn vẹn.
Vì sao ư? Bởi thân mật thật sự luôn đi kèm rủi ro.
Nếu bạn từng học rằng gần gũi dẫn tới thất vọng, bị chối bỏ hay tổn thương, hệ thần kinh của bạn có thể sẽ thích khoảng cách hơn. Kết nối đích thực luôn chứa khả năng bị hiểu lầm hay thất vọng, nhưng chính sự gắn bó an toàn mới cho ta sức mạnh để hàn gắn. Muốn ở bên một người không thể xuất hiện trọn vẹn có thể là cách bạn tự bảo vệ khỏi nỗi đau.
5. Bạn đang diễn lại một câu chuyện cũ, nhưng vẫn mong kết thúc mới
Dù ta cố tránh đến đâu hay đẩy chúng đi xa thế nào, những vết thương gắn bó cũng không tự biến mất.
Việc chọn những người đàn ông không sẵn sàng về cảm xúc có thể là nỗ lực vô thức để viết lại quá khứ: Lần này, mình sẽ đủ. Lần này, anh ấy sẽ ở lại.
Nhưng lặp lại mà không có nhận thức thì không thể chữa lành. Những khuôn mẫu cũ sẽ cứ quay về cho tới khi ta thực sự nhìn thấy chúng.
6. Văn hóa đã lãng mạn hóa sự lạnh lùng cảm xúc
Truyền thông chính thống thường biến sự xa cách thành chiều sâu, im lặng thành bí ẩn, né tránh thành quyến rũ.
Những câu chuyện độc hại gieo vào đầu ta rằng phụ nữ thích sự bất ổn cảm xúc, còn đàn ông muốn bạn đời phục tùng. Cả hai đều không đúng.
Rất nhiều phụ nữ tìm kiếm sự vững vàng, trách nhiệm và khả năng thấu cảm. Rất nhiều đàn ông bị hấp dẫn bởi những người bạn đời độc lập, tự tin và tự chủ. Những khuôn mẫu kia tồn tại vì chúng kịch tính, chứ không phải vì chúng chân thật.
Mạng xã hội và văn hóa hẹn hò hiện đại còn củng cố thêm sự lạnh lùng cảm xúc. Biến mất không lời, rải vụn quan tâm, những mối quan hệ lửng lơ được bình thường hóa, thậm chí được ca ngợi như biểu hiện của quyền năng hay tự do. Khả năng biến mất mà không cần giải thích được xem là bản lĩnh, còn sự rõ ràng về cảm xúc lại bị coi là yếu đuối. Trong bối cảnh ấy, thiếu nhất quán trở thành điều quen thuộc, xa cách thành điều hấp dẫn, và nhiều người học cách chịu đựng mập mờ thay vì đòi hỏi sự đáp lại.
7. Bạn đang đánh giá thấp cảm giác của một tình yêu an toàn
Những người bạn đời an toàn không tạo ra những cú sốc adrenaline, và họ hiếm khi được khắc họa trong phim ảnh hay tiểu thuyết, ít nhất là lúc ban đầu.
Họ giao tiếp rõ ràng. Họ biết nhận trách nhiệm. Họ biết hàn gắn sau xung đột. Họ hiện diện vì nhau. Điều đó có thể không ly kỳ hay hồi hộp. Và với những ai lớn lên trong sự thất thường cảm xúc, sự vững chãi ấy có thể lạ lẫm, thậm chí đáng sợ.
Người bạn chọn là tấm gương phản chiếu những câu chuyện bạn từng được kể và những điều hệ thần kinh của bạn học cách mong đợi. Tin vui là những câu chuyện ấy có thể được tháo gỡ, và những mong đợi cũng có thể đổi thay.
“Dĩ nhiên anh sẽ làm em đau. Dĩ nhiên em sẽ làm anh đau. Dĩ nhiên chúng ta sẽ làm tổn thương nhau. Nhưng đó chính là điều kiện của sự sống. Để trở thành mùa xuân phải chấp nhận rủi ro của mùa đông. Để trở thành hiện diện phải chấp nhận rủi ro của vắng mặt.”
— Antoine de Saint-Exupéry
References
Balan, D (2023). Re-Write: A Trauma Workbook of Creative Writing and Recovery in Our New Normal. Routledge.
Balan, D. (2024). Confidently Chill: An Anxiety Workbook for New Adults. Routledge.
Bowen, M. (1978). Family Therapy in Clinical Practice. Jason Aronson.
Fisher, J. (2021). Transforming the living legacy of trauma: A workbook for survivors and therapists. PESI Publishing.
Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2017). Attachment in adulthood: Second edition: Structure, dynamics, and change. Guilford Press.
van der Kolk, B. (2014). The body keeps the score: Brain, mind, and body in the healing of trauma. Viking.
Tác giả: Duygu Balan LPCC
Nguồn: 7 Reasons You Fall for Emotionally Unavailable Men | Psychology Today
Theo tamlyhoctoipham.com