NHỮNG ĐIỂM CHÍNH
- Nam tính độc hại thường được nhắc đến, nhưng hiếm khi được định nghĩa rõ ràng.
- Một nghiên cứu đã xác định tám khía cạnh của nam tính độc hại.
- Dựa trên tám khía cạnh này, ta cũng có thể hiểu điều gì tạo nên một người đàn ông có nam tính lành mạnh.
“Nam tính độc hại” là một thuật ngữ thường xuất hiện trên mạng xã hội và trong nhiều cuộc thảo luận trực tuyến. Nó dùng để mô tả những quan niệm lệch lạc về việc “làm đàn ông”, những quan niệm có thể gây tổn hại cho người khác, đặc biệt là phụ nữ, nhưng đôi khi cũng làm tổn thương chính những người đàn ông khác. Một nghiên cứu gần đây (Hill Cone và các cộng sự, 2026) cho thấy rằng trong một khảo sát lớn về nam tính độc hại, chỉ có 10,8% nam giới tham gia bộc lộ rõ những dấu hiệu của nam tính độc hại, trong khi 89,2% thì không (bạn có thể xem bài viết chi tiết của tôi về nghiên cứu này: “Tin vui: Nghiên cứu cho thấy phần lớn đàn ông không độc hại”).
Nghiên cứu này cũng cố gắng làm rõ điều gì thực sự cấu thành nên nam tính độc hại, dựa trên các khái niệm của khoa học tâm lý. Phần này đặc biệt quan trọng, bởi vì thuật ngữ này được sử dụng rất rộng rãi trên mạng, nhưng nhiều khi người ta lại không thực sự hiểu rõ nó nghĩa là gì. Điều thú vị là khi nhìn vào tám yếu tố tạo nên nam tính độc hại trong nghiên cứu, ta cũng có thể từ đó hình dung ra điều gì làm nên nam tính lành mạnh. Vậy điều gì cần có để trở thành một người đàn ông có nam tính lành mạnh? Dưới đây là tám nguyên tắc.
image: Krakenimages.com / Shutterstock
- Đừng để việc “là đàn ông” trở thành điều quá quan trọng trong bản sắc của bạn.
Khía cạnh đầu tiên của nam tính độc hại trong nghiên cứu được gọi là tính trung tâm của bản sắc giới. Khái niệm tâm lý này đo lường mức độ mà việc là đàn ông quan trọng đến đâu đối với cảm nhận về bản thân của một người. Những người có mức nam tính độc hại cao thường cảm thấy rằng việc xác định mình là đàn ông là điều vô cùng quan trọng đối với bản sắc cá nhân. Ngược lại, với những người đàn ông có nam tính lành mạnh, việc là đàn ông không phải là phần quá lớn trong cách họ định nghĩa chính mình.
- Đừng mang định kiến tiêu cực với người khác chỉ vì xu hướng tính dục của họ.
Khía cạnh thứ hai của nam tính độc hại được gọi là định kiến về xu hướng tính dục. Khái niệm này nói đến những suy nghĩ tiêu cực về người khác dựa trên xu hướng tính dục của họ. Những người có nam tính độc hại thường đánh giá và phán xét người khác dựa trên điều này. Trong khi đó, những người đàn ông có nam tính lành mạnh không quá bận tâm đến xu hướng tính dục của người khác và cũng không mang định kiến về họ vì điều đó.
- Hãy tử tế với mọi người.
Khía cạnh thứ ba của nam tính độc hại là tính khó chịu, một đặc điểm tính cách thể hiện ở việc cư xử khó chịu, thô lỗ hoặc gây tổn thương cho người khác. Ngược lại, những người đàn ông có nam tính lành mạnh thường có mức dễ mến cao hơn: họ cư xử dễ chịu, tôn trọng người khác và không làm tổn thương ai bằng lời nói hay hành vi của mình.
- Đừng tự yêu bản thân đến mức cực đoan.
Khía cạnh thứ tư của nam tính độc hại cũng là một đặc điểm tính cách: chủ nghĩa ái kỷ. Những người đàn ông độc hại thường có mức ái kỷ cao, họ có cảm giác giá trị bản thân phóng đại, nhiều khi được xây dựng bằng cách hạ thấp hoặc bỏ qua giá trị của người khác. Ngược lại, những người đàn ông có nam tính lành mạnh thường có mức ái kỷ thấp hơn.
- Đừng mang tư tưởng phân biệt giới tính.
Một khía cạnh quan trọng khác của nam tính độc hại được nghiên cứu là chủ nghĩa phân biệt giới tính thù địch, một khái niệm tâm lý chỉ những thái độ công khai tiêu cực đối với phụ nữ. Không cần phải nói nhiều: những người đàn ông có nam tính lành mạnh không mang trong mình kiểu thái độ này.
- Hãy xem lại những khuôn mẫu về phụ nữ trong suy nghĩ của bạn, ngay cả khi bạn nghĩ rằng mình có ý tốt.
Điều thú vị là các nhà khoa học cũng nghiên cứu một dạng phân biệt giới tính khác, gọi là phân biệt giới tính “thiện chí”. Khác với phân biệt giới tính thù địch, dạng này không bộc lộ sự thù ghét rõ ràng, nhưng vẫn nhìn phụ nữ qua những khuôn mẫu cũ kỹ.
Một ví dụ quen thuộc là tự ý giúp một người phụ nữ làm việc gì đó, chẳng hạn như xách đồ nặng, mà không hỏi trước, chỉ vì mặc định rằng cô ấy không đủ mạnh để làm việc đó. Những người đàn ông có nam tính lành mạnh thường có mức phân biệt giới tính “thiện chí” rất thấp.
- Ủng hộ các sáng kiến ngăn chặn bạo lực gia đình.
Một đặc điểm khác của những người đàn ông có nam tính độc hại là họ thường phản đối mạnh mẽ các sáng kiến nhằm ngăn chặn bạo lực gia đình. Ngược lại, những người đàn ông có nam tính lành mạnh sẵn sàng ủng hộ những nỗ lực giúp phòng ngừa bạo lực trong các mối quan hệ, đặc biệt là bạo lực đối với phụ nữ.
- Hãy đứng về phía sự bình đẳng.
Khía cạnh cuối cùng của nam tính độc hại được nghiên cứu là xu hướng thống trị xã hội. Khái niệm này phản ánh việc một người thích những hệ thống xã hội có thứ bậc rõ ràng, nơi một số nhóm ở vị trí thống trị hơn những nhóm khác.
Những người đàn ông có nam tính độc hại thường thích những cấu trúc có thứ bậc chặt chẽ với một người lãnh đạo mạnh mẽ ở trên cùng. Trong khi đó, những người đàn ông có nam tính lành mạnh thường thiên về sự bình đẳng, họ coi trọng việc mọi người được đối xử ngang hàng với nhau, bất kể giới tính của họ là gì.
References
Hill Cone, D., Lilly, K. J., Sibley, C. G., & Osborne, D. (2026). Are men toxic? A person-centered investigation into the prevalence of different types of masculinity in a large sample of New Zealand men. Psychology of Men & Masculinities, 27(1), 106–123. https://doi.org/10.1037/men0000547
Tác giả: Sebastian Ocklenburg, Ph.D.
Nguồn: 8 Rules for Being a Good Man | Psychology Today
Theo tamlyhoctoipham.com