Ở đâu tôi cũng thấy người ta bàn về ý chí bền bỉ. Trong cơn khát khao nuôi dạy những đứa trẻ thành công hơn, trở thành những con người thành công hơn, và vượt thoát khỏi quan điểm "thiếu công bằng" rằng trí thông minh vượt trội sẽ luôn mang lại lợi thế, chúng ta dường như đã cùng nhau khám phá lại sức mạnh của grit — ý chí kiên trì bền bỉ, tập trung và không lùi bước trước thử thách.
Chính “Mẹ Hổ” Amy Chua cũng là người cổ vũ cho phẩm chất này. Viết cùng chồng mình là Jed Rubenfeld trên tờ The New York Times khi giới thiệu cuốn sách tội phạm học mới về “gói phẩm chất đặc biệt” làm nên thành công, bà chia sẻ:
“Cách để rèn luyện được những phẩm chất ấy, dù không dễ dàng gì, cũng không phải ai cũng muốn, chính là nhờ grit. Điều đó đòi hỏi ta biến khả năng làm việc chăm chỉ, bền chí và vượt qua nghịch cảnh thành một dạng ưu thế cá nhân. Dạng ‘tự tôn’ này không mang tính dân tộc hay tôn giáo. Nó là niềm kiêu hãnh một người dành cho ý chí sắt đá của chính mình.”
Thực ra, đây không phải là một tư tưởng mới. Nước Mỹ được dựng xây từ grit. Những câu tục ngữ quen thuộc nhất của văn hóa chúng ta, “Khi mọi chuyện trở nên khó khăn, kẻ mạnh sẽ đứng lên”, “Người chiến thắng không bao giờ bỏ cuộc, kẻ bỏ cuộc không bao giờ chiến thắng”, đều là những khúc ca tôn vinh phẩm chất ấy.
Source: wrangler/Shutterstock
Grit cũng là yếu tố then chốt trong rất nhiều thành công, như Angela Duckworth và các cộng sự đã chứng minh trong bài nghiên cứu kinh điển “Grit: Kiên trì và Đam mê cho Mục tiêu Dài hạn”.
Kết luận của họ cho thấy: tài năng thôi chưa đủ để đảm bảo thành công, nhưng khi tài năng kết hợp với grit—sự nỗ lực bền bỉ và tập trung lâu dài—thì thành công là điều hoàn toàn có thể đạt được.
Một ví dụ thường được trích dẫn từ bài viết của họ rất dễ hiểu: hãy tưởng tượng hai đứa trẻ cùng học chơi piano.
“Giả sử cả hai đều có năng khiếu âm nhạc như nhau, và vì thế, sự tiến bộ về kỹ năng cũng diễn ra tương đồng nếu tính theo mỗi đơn vị nỗ lực. Giả sử thêm rằng, cả hai cũng cố gắng với cường độ như nhau trong việc luyện tập.”
Nhưng rồi, một đứa chỉ tập trung vào cây đàn piano, cho thấy sự kiên định, trong khi đứa còn lại lại chuyển từ piano sang saxophone rồi sang học thanh nhạc. Trong trường hợp này, các tác giả dự đoán, đứa trẻ “kiên định” kia sẽ vượt trội hơn hẳn.
Tôi không phủ nhận những phát hiện này. Ai cũng biết rằng grit rất quan trọng. Nhưng hãy chú ý đến một điểm mà họ cũng đã đề cập: cần có sự kết hợp giữa tài năng và grit.
Vậy chuyện gì xảy ra nếu ta đã chọn theo đuổi một mục tiêu mà mình lại không có đủ tài năng, nhưng lại không hề hay biết? Đây không phải là chuyện hiếm gặp. Khi ấy, grit chỉ khiến ta tiếp tục dấn bước… dù phía trước chẳng có ánh sáng nào.
Hay nếu ta chọn sai thời điểm? Nếu những thói quen cố hữu khiến ta hiểu sai những tín hiệu về sự tiến bộ của mình thì sao?
Chính lúc ấy, grit không còn là người bạn đồng hành nữa.
Tôi đã viết một cuốn sách tội phạm học về chuyện từ bỏ, nên không thể nói là mình đứng ngoài cuộc. Nhưng sự thật là: dù grit là một phần quan trọng trong hành trình đi tới thành công, nó chỉ thực sự phát huy tác dụng khi được kết hợp với tài năng và cơ hội trong một sự hòa hợp tuyệt đẹp.
Và “tài năng” ở đây không chỉ là năng khiếu, mà còn bao gồm cả những yếu tố tâm lý, những yếu tố giúp một người biết cách chọn mục tiêu phù hợp hơn người khác; biết tiến về phía trước mà không đánh mất khả năng đánh giá thực tế; biết khi nào nên buông tay và bắt đầu lại từ đầu.
Kiên trì, ý chí, grit, dù mạnh mẽ đến đâu, cũng không thể là “thuốc giải độc” cho mọi khổ đau trong cuộc đời này, dù ta có mong mỏi nó đến mức nào. Giống như cái cách người ta từng tung hô màu tím Radiant Orchid là “màu đen mới”, tôi nghĩ grit đang trở thành thứ “lòng tự trọng” mới, một điều mà ai cũng sẽ bàn tán và trăn trở không ngơi.
Tác giả: Peg Streep
Nguồn: Do You Know When to Walk Away? | Psychology Today
Theo tamlyhoctoipham.com