NHỮNG ĐIỂM CHÍNH
- Cho phép cảm xúc, bộc lộ cảm xúc và kể chuyện về cảm xúc không phải là một.
- Bạn không cần phải khóc để được chữa lành.
- Điều cốt yếu là học cách liên hệ với cảm xúc theo một cách khác.
Nhiều người trên hành trình làm việc nội tâm thường mắc vào cùng một nút thắt, nhầm lẫn giữa cho phép cảm xúc hiện diện và bị cảm xúc cuốn trôi. Tuần này, tôi nhận được một email từ một thân chủ: “Nếu tôi thấy buồn và để mình khóc, đó là tôi đang chữa lành hay đang củng cố những khuôn mẫu cũ? Và nếu tôi không khóc được, hoặc khóc khiến tôi kiệt sức thì sao? Có phải tôi đang làm sai không?”
Đó là những câu hỏi hoàn toàn chính đáng, và chúng phản ánh một sự mơ hồ sâu hơn về việc xử lý cảm xúc như thế nào thì mới thực sự dẫn tới chữa lành.
Cho phép, bộc lộ và kể chuyện không phải là một, và chúng thường bị trộn lẫn với nhau. Tuy nhiên, mỗi điều lại phục vụ một mục đích rất khác:
Cho phép nghĩa là cho phép những gì đang có được là như vậy, không sửa chữa, không phủ nhận, không phân tích quá mức. Điều đó bao gồm cả trải nghiệm bên ngoài (tình huống, sự kiện, hoàn cảnh) lẫn trải nghiệm bên trong (cảm giác, cảm xúc, những rung động trong thân thể). Cho phép không đồng nghĩa với cam chịu hay buông xuôi; đó là sự mở lòng và tạo không gian, xuất phát từ một sự tò mò có sức mạnh.
Bộc lộ là khi cảm xúc đi ra ngoài, qua nước mắt, lời nói, chuyển động, cử chỉ hay hành động. Đôi khi điều này giúp cảm xúc được xử lý; nhưng cũng có lúc nó làm trạng thái ấy bị khuếch đại và khiến hệ thần kinh quá tải.
Kể chuyện là khi tâm trí nhảy vào để giải thích hay biện minh vì sao bạn lại cảm thấy như vậy. Đây là nơi mọi thứ thường bắt đầu lệch hướng. Tâm trí bị ảnh hưởng bởi những trải nghiệm quá khứ, kèm theo niềm tin và kỳ vọng. Nó muốn giải quyết, muốn đưa ra một lời giải thích nghe có vẻ hợp lý cho cảm xúc. Lý lẽ ấy có thể trông khách quan, nhưng thực ra đã bị bóp méo, bị nhuộm màu, bị pha vị bởi trạng thái sinh lý, niềm tin và kinh nghiệm sống. Về bản chất, đó là sự phán xét khoác áo sự thật, được thúc đẩy bởi mong muốn dập tắt cảm xúc càng nhanh càng tốt.
Cho phép là nền tảng, là gốc rễ. Bạn có thể bộc lộ nếu thấy hữu ích, nhưng bạn không bắt buộc phải làm vậy. Còn kể chuyện? Đó là điều cần để mắt tới. Nó lan tỏa và tinh vi, như một lối thoát khéo léo, sự đè nén được ngụy trang thành thấu hiểu.
Source: Andrea Piacquadio / Pexels
Khi thứ gì được kết nối cùng nhau, nó sẽ kích hoạt cùng nhau, nhưng có một lưu ý
Có lẽ bạn từng thấy câu nói: “Cái gì kích hoạt cùng nhau thì sẽ kết nối cùng nhau” trôi qua trên mạng xã hội. Ý niệm cơ bản này đúng ở chỗ: khi một ý nghĩ đi kèm với một cảm xúc mạnh và được chú ý lặp đi lặp lại, một vòng lặp sẽ hình thành. Các mạng lưới thần kinh được củng cố. Điều đó tạo ra một trải nghiệm nội tâm có cảm giác rất thật, rất đúng, dù thực chất chỉ là một ảo ảnh được tạo nên bởi sự chú ý và thói quen.
Tuy nhiên, để thực sự chuyển hóa những trạng thái cảm xúc bị mắc kẹt và tạo ra một trải nghiệm khác, ta cần một sự điều chỉnh tinh tế nhưng quan trọng. Theo kinh nghiệm của tôi, không chỉ sự hiện diện của cảm xúc mới tạo ra những vòng lặp phá hoại; mà chính là sự kháng cự đối với cảm xúc. Tránh né, đè nén hay suy nghĩ quá mức về phản ứng cảm xúc sẽ tích tụ căng thẳng trong hệ thần kinh, và điều đó càng củng cố các vòng lặp tiêu cực.
Khi ta tạo không gian để cảm cảm xúc trong cơ thể, không có sự can thiệp và kể lể của tâm trí, cảm xúc sẽ tự chảy. Đó chính là khác biệt. Cảm xúc, khi được gặp gỡ bằng sự hiện diện vững vàng và cảm giác an toàn, sẽ dẫn tới sự hòa nhập, chữa lành và một trải nghiệm mới mẻ.
Bạn không cần phải khóc để được chữa lành
Nước mắt có thể rất mạnh mẽ, nhưng chúng không phải điều bắt buộc. Với một số người, khóc giúp làm trơn con đường xử lý cảm xúc. Với người khác, nó lại gây mất ổn định hoặc khiến họ kiệt sức. Nếu việc khóc khiến bạn khó chịu hoặc rối loạn, lời mời gọi ở đây là hãy hiện diện và quan sát những gì đang xuất hiện:
Hãy cảm nhận nỗi buồn trong cơ thể (không cố gắng làm nó mạnh hơn). Ở lại với nó trong chốc lát, có thể đặt một tay lên tim, hoặc lên nơi nào bạn cảm nhận rõ nhất. Sau đó quay về với sự vững chãi, chú ý hơi thở, bàn chân, khoảnh khắc hiện tại. Bạn vẫn đang cho phép, chỉ là bạn đang giữ cho mình được điều hòa trong khi làm điều đó.
Khi các triệu chứng cơ thể trở nên ồn ào
Khi các triệu chứng bùng lên, ngực thắt lại, mệt mỏi, choáng váng, hoảng loạn, tâm trí thường lập tức lao vào. Điều đó rất dễ hiểu. Tâm trí muốn giải quyết, muốn lý giải, muốn làm cho mọi thứ “có nghĩa”. Nhưng thay vì đè nén hay bị cuốn vào câu chuyện của tâm trí, hãy thử tiếp xúc vi mô (chia nhỏ):
Gọi tên ngắn gọn cảm xúc mạnh nhất. Ở lại với nó trong một hoặc hai hơi thở. Rồi nhẹ nhàng chuyển hướng, cảm nhận bàn chân chạm sàn, chú ý một vật bên ngoài, hoặc bám vào một điểm neo dịu lại. Đây không phải là tránh né; đó là chăm sóc hệ thần kinh. Nó giúp xây dựng khả năng chịu đựng mà không làm bạn bị ngập lụt.
Đôi khi, một câu nói đơn giản có thể giúp bạn quay lại với sự thật, đưa sự chú ý về cơ thể và tạo ra đủ khoảng trống để chuyển hóa mô thức. Dưới đây là ba câu giúp ích cho nhiều thân chủ của tôi:
“Mọi cảm xúc của tôi đều ổn.”
“Cảm xúc của tôi không cần phải được giải quyết.”
“Suy nghĩ của tôi là một kẻ hay nói dối tinh quái.”
Những câu này giúp ngắt vòng lặp và neo lại sự hiện diện.
Chữa lành cảm xúc không phải là chịu đựng. Đó là mở lòng với những gì đang thật sự có mặt, trong khoảnh khắc này, mà không cần phải giải quyết, sửa chữa hay giải thích. Mục tiêu không phải là sự bùng xả. Mà là một mối quan hệ với cơ thể, với cảm xúc, và với tầng sâu hơn của chính bạn. Nó có thể lộn xộn, chông chênh, nhưng bạn có thể trao phần việc nặng nề của sự hòa giải và tích hợp cho bản thể chân thật của mình. Việc của bạn là cảm và hiện diện, không phải phân tích và tìm cách giải quyết.
Tác giả: Kyle Davies, MPhil, là hội viên liên kết của Hội Tâm lý học Anh (British Psychological Society), đồng thời là gương mặt khách mời quen thuộc trên ITV Wales News, cũng như trên các chương trình radio và podcast.
Nguồn: Are You Getting Lost in Your Emotions? | Psychology Today
Theo tamlyhoctoipham.com