Cố gắng lý giải hành động tự sát là một việc làm vô vọng, và tôi đã làm kẻ ngốc ấy, kể từ ngày con trai tôi, Rob, qua đời. Mất đi một người thân vì tự sát là nỗi chấn động khủng khiếp, nhưng với cha mẹ, đó là vết thương hủy diệt, bởi ta cảm thấy mình đã thất bại trong vai trò quan trọng nhất của cuộc đời.
Tôi đã dằn vặt bản thân suốt gần hai năm trời, cứ lặp đi lặp lại những câu hỏi: Liệu chúng tôi có thể làm gì để ngăn Rob không đi đến bước đường ấy không?
Những ngày, những tuần sau cái chết của con, câu trả lời tưởng chừng hiển nhiên: Có chứ! Trời ơi, tôi còn ở bên nó ngày hôm trước khi nó ra đi. Lẽ ra tôi phải nhận ra những dấu hiệu báo trước chứ? Tôi đáng lẽ nên hỏi nó có đang trầm cảm không, có ngủ được không, có còn đi họp nhóm AA nữa không? Tôi có nên đề nghị giúp nó tiền, thuốc, hay đưa nó đến bệnh viện cấp cứu, như đã từng làm trước đây? Tôi có thể làm gì đó chứ, bất cứ điều gì cũng được.
Source: Photo by Larry Carlat
Lẽ ra chúng tôi phải phát hiện sớm bệnh của con khi nó còn nhỏ, tìm đúng loại thuốc giúp con ổn định hơn. Lẽ ra chúng tôi phải đưa con vào trại phục hồi, để nó được điều trị tử tế, biết đâu cuộc đời con đã rẽ sang hướng khác. Lẽ ra chúng tôi phải làm nhiều hơn nữa. Sao có thể để điều này xảy ra? Chúng tôi đã thất bại trong vai trò làm cha mẹ sao?
Lẽ ra tôi phải làm gì đó. Bất cứ điều gì.
Sáu năm sau, câu trả lời cuối cùng của tôi là: Không. Tận sâu trong lòng, tôi biết, chúng tôi đã làm tất cả những gì có thể. Những lời “giá như”, “phải chi” hay “đáng lẽ”, xin hãy biến đi.
Chúng tôi không thể cứu Rob, vì Rob không muốn được cứu. Con đã tự kết thúc cuộc đời mình, một cách vô tình mà cố ý, trong khoảnh khắc bốc đồng. Và nếu không phải đêm đó, có lẽ cũng sẽ là một đêm khác. Với bao lần suýt chết trước đó, thật ra điều đáng ngạc nhiên là con đã sống được đến chừng ấy.
Tôi không nghĩ ai có thể ngăn Rob lại. Con đã quyết rồi. Con muốn chấm dứt nỗi đau. Con muốn ra đi. Linh hồn con biết đã đến lúc rời bỏ cõi này.
Một đêm nọ, tôi và nhà trị liệu của mình, Katarina, nói chuyện về tự sát. Cô kể về một người đàn ông từng nhảy khỏi cầu Cổng Vàng. Ông nói rằng, khoảnh khắc rời khỏi thành cầu, ông đã hối hận. Giống như chú Sói Wile E. Coyote trong phim hoạt hình, nhìn xuống mới nhận ra mình đã chạy quá mép vực. Trong khoảnh khắc ấy, ông biết rằng mình muốn sống. Thật kỳ diệu, ông sống sót và giờ giúp những người khác đang vật lộn với “ý nghĩ tự sát”.
Rob thường hành động mà không suy nghĩ, nhưng tôi không tin đêm đó con có ý định tự sát. Khi cố ghép các mảnh ký ức lại, tôi luôn đi đến cùng một kết luận: việc con làm vừa bốc đồng vừa mang tính tình cờ. Tự bắn mình trong khi còn hai người bạn ngồi cạnh, sau một đêm uống rượu và chơi game, rõ ràng không thể là một kế hoạch được toan tính. Nhất là khi con để lại Biscuit, chú mèo con đã cứu và yêu thương hết lòng.
Chúng tôi sẽ chẳng bao giờ biết con nghĩ gì trong giây phút kinh hoàng ấy, khi bóp cò. Tôi không phủ nhận rằng con từng nghĩ đến cái chết, tôi tin con đã nghĩ nhiều lần. Nhưng giống như bao kế hoạch khác của Rob, mọi chuyện thường chẳng diễn ra như con dự tính.
Việc con làm, vừa bốc đồng, vừa bất ngờ.
Người ta nói những ai có ý định tự sát thường như đang bịt mắt. Họ không nhìn thấy gì ngoài nỗi đau của chính mình. Họ không chịu nổi cảm giác đang có, chỉ muốn nó chấm dứt. Họ không nghĩ đến những người yêu thương họ, không nghĩ đến việc tìm kiếm sự giúp đỡ, không tin rằng điều gì có thể thay đổi. Trong đầu họ chỉ còn lại một lối thoát duy nhất. Rob, say xỉn, tuyệt vọng, bế tắc, đã thấy cơ hội ấy, nắm lấy, và mọi thứ kết thúc.
Như nhà nghiên cứu Kay Redfield Jamison, chuyên gia hàng đầu về rối loạn lưỡng cực, từng viết trong Night Falls Fast:
“Tự sát là lựa chọn cuối cùng và cũng là ‘tốt nhất’ trong những khả năng tồi tệ nhất.”
Tiếc thay, khi đã đặt họng súng vào miệng, không còn đường quay lại. Không còn mép vực để bấu víu, không còn phép màu nào có thể cứu. Chỉ một lần, và mãi mãi.
Cảnh đó khiến tôi nhớ đến một tập phim hoạt hình Looney Tunes cổ điển. Bugs Bunny và Daffy Duck thi nhau biểu diễn, mỗi người cố vượt trội hơn người kia, và tất nhiên, Bugs luôn thắng thế. Đến cuối, Daffy tức tối hét: “Tôi ghét anh! Anh đã ép tôi dùng tiết mục để dành cho dịp đặc biệt. Thử xem anh vượt qua nổi không!”
Rồi Daffy ăn nitroglycerin, thuốc súng, uranium 238… châm diêm, nuốt luôn, “Các cô gái, giữ chặt bạn trai của mình nhé!”, rồi bùm! Một vụ nổ rực rỡ. Tôi còn nhớ mình đã cười nghiêng ngả khi xem hồi nhỏ. Khán giả vỗ tay cuồng nhiệt.
“Hay lắm, Daffy!” – Bugs nói – “Họ muốn xem lại đó!”
“Biết rồi, biết rồi,” Daffy, giờ đã thành hồn ma, trả lời, “nhưng tôi chỉ làm được một lần thôi!”
Rồi Daffy bay lên trời, nhạc kết thúc vang lên cùng dòng chữ quen thuộc: “That’s all, folks!”
Và tôi tưởng tượng Rob, ngay trước khi linh hồn con rời khỏi thân xác, cũng khẽ mỉm cười mà nói:
“Thế là hết rồi, mọi người ạ.”
Tác giả: Larry Carlat
Nguồn: The Soul Knows When It's Time to Go | Psychology Today
Theo tamlyhoctoipham.com