Tội Phạm Bài viết

Nam tính, nữ tính và sự bí bách cuả thuật ngữ

 11/06/2023 10:51:09 CH |  Admin |   114 lượt xem

(toipham.net) - Bất kỳ cá nhân, cộng đồng nào cũng cần vừa nam tính vừa nữ tính một cách linh hoạt để tồn tại. Tuy nhiên, do tên gọi, phụ nữ bị áp lực cần nữ tính, đàn ông phải nam tính.

Mời các bạn đọc bài viết về thuật ngữ nam tính/ nữ tính của PGS. Nguyễn Phương Mai

GIỚI HAY GIỚI TÍNH?

Giới tính (sex) rất khác với giới (gender).

"Giới tính" chỉ sự khác nhau về mặt sinh học như: bộ phận sinh dục, nhiễm sắc thể, và các loại hormone.

Có ba loại giới tính chủ yếu: nam, nữ, và liên giới tính (intersex). Liên giới tính chiếm khoảng 1-2% dân số, là những người có cấu tạo sinh học không rõ ràng là nam hay nữ. Ví dụ, một người có cả buồng trứng và tinh hoàn, hay có nhiễm sắc thể XXY (1).

"Giới" chỉ sự khác nhau về mặt hành vi, phẩm chất, thường được chia làm hai nhóm chính đối lập nhau như: nhu mì - mạnh mẽ; hoà thuận - cạnh tranh; an phận - hoài bão; rụt rè- tự tin; do dự - quyết đoán; tình cảm - lạnh lùng; hợp tác - độc lập; thụ động - năng động; bao dung - trừng phạt...vv

Nói một cách đơn giản, "giới tính" nằm giữa hai chân, còn "giới" nằm giữa hai tai.

Ngoài lề một chút thì "xu hướng tính dục" nằm trong trái tim. Đó là các chữ cái LGBA trong LGBTQA. Ấy là khi nam yêu nam (gay), nữ yêu nữ (lesbian), yêu không biệt nam nữ (bisexual), hoặc vô tính luyến ái, không màng đến tình dục (asexual).

Nam tinh nu tinh và su bi bach cua thuat ngu

Image Credit: Olaf Hajek

TẠI SAO LẠI LÀ "NAM TÍNH" VÀ "NỮ TÍNH"?

Việc phân chia theo thể nhị nguyên là một phương pháp để tìm hiểu thế giới. Nó đơn giản hóa một vấn đề phức tạp. Đó là khi chúng ta chia 24 giờ ra ngày và đêm, chia loài người thành thiện và ác, chia một giải pháp thành đúng và sai, chia cả gần trăm năm tuổi đời thành già và trẻ, chia vũ trụ sau cái chết thành thiên đường và địa ngục, chia văn hóa thế giới ra thành đông và tây, bất chấp thực tế là Trái Đất hình cầu.

Vì đực-cái là hai phạm trù cơ bản của sự sống, dưới tác động của phân chia lao động trong xã hội, các phẩm chất nêu ở trên dần dà được chia thành nam tính và nữ tính. Tuy nhiên, nó không có nghĩa rằng nam giới thì phải nam tính, còn nữ giới thì phải nữ tính.

Hệ luỵ của việc phân chia theo thuật ngữ giới tính này vẫn đeo đẳng cho đến tận ngày nay. Nói vui, giả sử những phẩm chất đó được phân chia theo một trục hệ trung tính hơn như mặt trăng- mặt trời, trắng-đen hay phải-trái thì chúng ta đã đỡ bao nhiêu là rắc rối.

Âm-dương có lẽ là hệ quy chiếu nhị nguyên ít lỗi nhất. Tuy vẫn bị bó buộc trong cách nhìn đơn giản hoá của nhị nguyên, nhưng nó cho phép trong âm có dương, trong dương có âm. Nói cách khác, nó cho phép một con người, một hệ thống hay một cộng đồng có thể vừa nam tính vừa nữ tính.

NAM TÍNH VÀ NỮ TÍNH VỚI TƯ CÁCH LÀ GIÁ TRỊ VĂN HÓA

Chính vì nam tính hay nữ tính không nhất thiết phải liên quan đến nam giới hay nữ giới, trong nghiên cứu văn hoá, nam tính-nữ tính là giá trị sống của cả một cộng đồng.

Ví dụ, văn hóa Bắc Âu được cho là thiên về nữ tính với mô hình tội phạm kinh tế nhiều phúc lợi cho người dân. Trái lại, văn hóa Mỹ thường được coi là nam tính với tinh thần quyết chiến “làm giàu từ hai bàn tay trắng”. Các nền văn hóa Nam Âu và châu Phi nam tính trong phong cách giao tiếp nhiệt tình, đôi khi khá mạnh mẽ, quyết đoán. Ở châu Á, người ta có thể nam tính trong suy nghĩ (cạnh tranh) nhưng lại nữ tính trong hành vi (khiêm tốn).

Nhà nghiên cứu nổi tiếng Hofstede từng lập ra chỉ số nam tính và nữ tính của các quốc gia. Ông xếp Việt Nam ở mức nữ tính (40), gần với Đông Phi (41), Hàn Quốc (39), Pháp và Iran (43). Các nước nam tính nhất là Hy Lạp và Slovakia (trên 100) Nhật Bản (95), Hungary (88), Áo (79).

Tuy nhiên, lý thuyết của Hofstede bị nhiều học giả phê phán bởi sự lẫn lộn về định nghĩa. Ông cho rằng một dân tộc nam tính là khi đàn ông thì nam tính còn đàn bà thì nữ tính. Một dân tộc nữ tính là khi cả đàn ông và đàn bà đều nữ tính.

Tôi đã chỉ ra sự thiếu logic của luận điểm này trong cuốn sách tội phạm học viết bằng tiếng Anh mới xuất bản năm ngoái, vừa được dịch sang tiếng Việt của mình (Quản trị liên văn hoá với đóng góp của ngành khoa học não bộ - NXB Quảng Văn) (2).

Thứ nhất, định nghĩa như vậy lẫn lộn "giá trị văn hoá" của cả một cộng đồng với "vai trò giới".

Thứ hai, nếu đàn ông nam tính và đàn bà nữ tính thì dân tộc đó phải là "lưỡng tính" chứ không phải "nam tính". Hofstede đã bị tư duy nhị nguyên chi phối nên không thể dung hoà sự tương tác của hai hệ thống phạm trù riêng biệt là: nam tính/nữ tính và nam giới/nữ giới

Thứ ba, nó bỏ qua khả năng một cộng đồng mà cả nam và nữ đều nam tính, hay đàn ông thì nữ tính còn đàn bà thì nam tính như trong nghiên cứu của bà Mead tôi sẽ nhắc đến ở phần sau.

Tuy nhiên, phần tôi phê phán mạnh nhất là việc Hofstede nhìn văn hoá như một hệ hình tĩnh, thiếu khả năng đa cực, linh hoạt, biến hoá, đổi thay.

Giống như trong âm có dương, các giá trị đối lập hoàn toàn có thể tồn tại chung, đối chọi, hoà giải và thích nghi với nhau. Ví dụ, các doanh nhân vùng Bắc Âu có lối giao tiếp khiêm tốn và tinh tế nặng nữ tính. Tuy nhiên, nền kinh tế của họ thành công phần nhiều nhờ tinh thần làm việc quyết liệt dữ dội kiểu nam tính Viking và “sisu”. Tinh thần Viking bắt nguồn từ tổ tiên của họ vốn là những chiến binh thủy thủ dữ tợn; tinh thần “sisu” là sự can đảm, gan góc, bất chấp mọi khó khăn, là niềm tự hào của dân tộc Phần Lan. Kết quả là văn hóa Phần Lan có cả hai giá trị đối lập nam tính và nữ tính.

Nhiều nghiên cứu gần đây gợi ý rằng văn hoá đang dịch chuyển bởi cuộc sống hiện đại đề cao sự hợp tác, bình đẳng và phát triển bền vững – đều là những giá trị văn hoá nữ tính.

ĐỘNG LỰC NÀO THÚC ĐẨY NAM TÍNH VÀ NỮ TÍNH BẮT NGUỒN TỪ ĐÂU?

Những phẩm chất gắn với nam tính và nữ tính không tự nhiên mà có. Khởi nguồn có lẽ bắt đầu từ vai trò giới khi phụ nữ sinh con và đàn ông săn bắn. Tuy nhiên, theo dòng phát triển, nam tính và nữ tính được bồi đắp phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như tài nguyên, xung đột, và bệnh truyền nhiễm.

Thứ nhất là tài nguyên.

Chế độ đa phu (polyandry: một phụ nữ - nhiều đàn ông) từng khá phổ biến. Khi nguồn tài nguyên hạn chế, việc tất cả anh em trai trong gia đình cưới cùng một vợ cho phép các gia đình Tây Tạng không phải chia đất và cạnh tranh. Với người Inuit, việc anh em trai cưới cùng một vợ có lợi cho người chồng vì mỗi khi anh đi vắng, vợ con anh được chăm sóc bởi người ruột thịt. Với người Bari ở Venezuela, có hai ông bố sẽ khiến đứa trẻ có thêm cơ hội sinh tồn.

Một giả thuyết cho rằng chế độ đa phu góp phần vào nguồn gốc tiến hóa của nữ tính ở cả đàn ông và phụ nữ, vì họ đều được mong đợi phải biết chia sẻ công việc và chăm sóc lẫn nhau.

Nam tinh nu tinh và su bi bach cua thuat ngu

Nam tinh nu tinh và su bi bach cua thuat ngu

Chế độ mẫu hệ, phụ hệ được xem là một động lực thúc đẩy nữ tính và nam tính. Ảnh: AFP, Uthando Nesthembu.

Tuy nhiên, đa phu không phải là giải pháp tài nguyên duy nhất. Ở một số các nền văn hóa sở hữu đất đai khác, vấn đề dư thừa đàn ông không được giải quyết bằng lấy cùng một phụ nữ. Họ được gửi đến các trường dòng, đi lính và thám hiểm các vùng đất mới. Liệu điều này có nuôi dưỡng các giá trị nam tính như ưa mạo hiểm, cạnh tranh, quyết đoán, v.v. hay không vẫn còn là một câu hỏi mở.

Một giải pháp khác để xử lý nguồn lực là chế độ đa thê – polygamy (một đàn ông – nhiều phụ nữ). Hệ thống này thường tồn tại (1) trong/sau chiến tranh khi đàn ông khan hiếm, (2) ở các vùng nhiều bệnh tật nơi đàn ông có ngoại hình hấp dẫn đồng nghĩa với việc họ có nhiều khả năng sống sót hơn, (3) khi kinh tế bấp bênh và những người đàn ông giàu có chu cấp tốt hơn cho con cái, và (4) ở những vùng đất có tài nguyên dồi dào đòi hỏi nhiều sức người, nhiều con cái để khai thác hiệu quả.

Môi trường xã hội như kể trên góp phần bồi đắp phẩm chất nam tính. Đó là sự cạnh tranh của đàn ông khi số lượng phụ nữ không được phân chia đồng đều trong mỗi gia đình. Đó cũng là sự cạnh tranh của nhiều bà vợ trong trong phạm vi một gia đình mà giá trị của họ nằm ở khả năng sinh nở, khiến các quyền lợi khác của họ bị ảnh hưởng, nhất là trong học hành và tự chủ cuộc sống.

Cuối cùng là chế độ một vợ một chồng (monogamy). Nó gia tăng nguồn lực dư thừa sẵn có để đầu tư cho con cái, hạn chế xung đột do những người đàn ông không thể lấy vợ gây ra, giảm bớt nguy cơ mắc các bệnh lây qua đường tình dục vốn là một nguyên nhân lớn của tỷ lệ tử vong. Hình thái gia đình kiểu hợp tác cũng góp phần khiến xã hội cân bằng hơn giữa nam tính và nữ tính.

NAM TÍNH/ NỮ TÍNH KHÔNG NHẤT THIẾT TƯƠNG ĐỒNG VỚI NAM GIỚI/NỮ GIỚI

Bất kỳ cá nhân hay cộng đồng nào đều phải vừa nam tính vừa nữ tính một cách linh hoạt thì mới tồn tại, nhất là trong cuộc sống hiện đại. Tuy nhiên, do tên gọi, phụ nữ có thể bị áp lực phải tỏ ra nữ tính, còn đàn ông thì phải tỏ ra nam tính.

Bản chất của các đặc điểm này thật ra là không có giới tính, nhưng tên gọi của chúng lại gợi lên điều ngược lại. Nếu một đặc điểm có thể hoán đổi và cùng song song tồn tại ở cả hai giới thì nó chẳng còn nam tính hay nữ tính nữa, mà là một đặc điểm phi giới tính hay lưỡng tính (sexless/androgynous). Vấn đề về thuật ngữ này vẫn chưa được giải quyết, bởi hiện nay vẫn ít có hệ quy chiếu nào phù hợp hơn được đề xuất.

Vì nam tính và nữ tính không nhất thiết liên quan đến đàn ông hay đàn bà, một số đặc điểm mà ta gán cho nam tính và nữ tính ngày nay có thể rất khác so với quá khứ. Ở một số xã hội truyền thống, chúng thậm chí bị đảo ngược.

Trong nghiên cứu kinh điển của mình, nhà nhân chủng học Margaret Mead đã mô tả về các bộ lạc Arapesh ở Papua New Guinea, nơi cả nam lẫn nữ đều nữ tính. Tuy nhiên, với người Mundugamor thì cả nam lẫn nữ đều nam tính. Ở người Tchambui, đàn ông thì nữ tính còn phụ nữ thì nam tính. Ở người Mosua, phụ nữ là người gánh trách nhiệm lãnh đạo, trẻ con không biết bố chúng là ai, còn đàn ông thì nữ tính.

Nam tinh nu tinh và su bi bach cua thuat ngu

Phẩm chất và tính cách không nhất thiết phải có một bộ phận sinh dục. Ảnh minh họa: Justin Tran.

Sự thay đổi vai trò giới và những đặc điểm được gán cho mỗi giới trong suốt lịch sử đặt ra một câu hỏi quan trọng: nhận thức hiện tại của chúng ta về nam tính và nữ tính sẽ thay đổi thế nào trong tương lai? Ví du, liệu “lòng khoan dung” có trở thành một đặc điểm nam tính?

NAM TÍNH/ NỮ TÍNH VÀ ĐỊNH KIẾN GIỚI

Như vậy, âm dương có lẽ là hệ quy chiếu ít lỗi nhất khi nhìn nhận nam tính và nữ tính. Tuy nhiên, ông Đặng Lê Nguyên Vũ - chủ tịch tập đoàn Trung Nguyên lại cho rằng, âm dương có giới tính (3).

Trong một bài phỏng vấn, ông nói: "đàn ông cần nhất là mạnh mẽ, còn bao dung, hãy để cho phụ nữ. Tốt nhất là đàn ông chỉ nên là đàn ông, và phụ nữ chỉ nên là phụ nữ".

Âm dương là sức mạnh hài hoà bên trong mỗi thực thể, hệ thống, mỗi con người. Sự "bao dung" và "mạnh mẽ" phải là các yếu tố trong nhân cách và xử thế của mỗi cá nhân. Tuỳ từng xã hội, môi trường sống, tùy từng sự việc và tuỳ từng đối tượng cụ thể mà mỗi chúng ta phải lựa chọn mạnh mẽ hay bao dung.

Ví dụ, làm một người cha hay một ông sếp mà không bao dung thì cầm chắc thất bại. Làm một người mẹ hay một bà quản lý mà không đủ mạnh mẽ thì sự nghiệp gia đình cũng như công sở tiêu tan.

Câu ông Vũ thường dùng "anh em thiện lành", sở thích tu tập ở trong rừng của ông, cách ông để sách tội phạm học trong quán cafe cho bạn đọc miễn phí, cách ông cố gắng nhắc đến vợ cũ như thể không hề oán trách... đều là những biểu hiện của tinh thần âm tính bao dung. Vì là nạn nhân của định kiến "đàn ông phải nam tính", nên chính mà bản thân ông Vũ cũng không hề hay biết mình thực ra rất nữ tính.

Điều chúng ta có thể làm là loại bỏ "giới/ giới tính" ra khỏi những phẩm chất của con người. Nếu ai cũng cần có mạnh mẽ và bao dung, thì nó phải có tính "lưỡng giới" hay "vô giới" chứ không phải là tính nam hay tính nữ.

Nhưng nếu ta cứ nhất định phải gắn những phẩm chất ấy với một giới tính, thì trong mỗi chúng ta đều có cả nam và nữ tính. Liều lượng nam nữ tính cũng không cố định mà thay đổi tuỳ theo thời điểm, con người, hoàn cảnh.

Bất kỳ ai cũng cần phải bồi đắp, cân bằng giữa việc mạnh mẽ và dịu dàng, cương quyết và mềm dẻo, mãnh liệt và bền bỉ, bùng nổ và ngấm ngầm, cháy nồng hay ấm áp... Nếu không vun xới phát triển cả hai yếu tố thì không ai có thể tồn tại và thành công trong xã hội hiện đại.

Phẩm chất và tính cách, suy cho cùng, không nhất thiết phải có một bộ phận sinh dục.

---

 

Theo tamlyhoctoipham.com

Tội Phạm Bài viết liên quan

Vợ chồng căng thẳng vì 'ngoại tình tài chính'

Vợ chồng căng thẳng vì 'ngoại tình tài chính'  12

 16/04/2024 11:11:24 SA

Sự không minh bạch và hợp tác về mặt tài chính giữa vợ chồng (ngoại tình tài chính) có thể gây ra các vấn đề về sức khỏe tâm thần cho cả hai người.

Xem chi tiết 
Thực hành ám thị và tự kỷ ám thị - Phương pháp ám thị để thay đổi tâm thức

Thực hành ám thị và tự kỷ ám thị - Phương pháp ám thị để thay đổi tâm thức  18

 15/04/2024 11:11:17 SA

Tự kỉ ám thị được biết đến như một kỹ thuật có thể ảnh hưởng đến thế giới vật chất, mang lại sức khoẻ thể chất lẫn tinh thần và thậm chí cả tăng chỉ số IQ, hỗ trợ giúp cho việc sử dụng thuốc. Nó được phát triển bởi nhà bào chế thuốc Emile Coué từ cuối nhữ

Xem chi tiết 
6 ảnh hưởng tiêu cực của stress lên não bộ, liệu bạn đã biết?

6 ảnh hưởng tiêu cực của stress lên não bộ, liệu bạn đã biết?  17

 15/04/2024 11:11:16 SA

Các nghiên cứu khoa học thần kinh đã phát hiện ra những tác động phức tạp của stress lên não và cơ thể.

Xem chi tiết 
Tại sao nên cắt đứt liên lạc với người cũ?

Tại sao nên cắt đứt liên lạc với người cũ?  23

 14/04/2024 11:10:43 SA

Việc không liên lạc với người yêu cũ có thể giúp cả hai bước tiếp theo những cách lành mạnh.

Xem chi tiết 
Cách làm dịu cơn giận dữ

Cách làm dịu cơn giận dữ  30

 12/04/2024 11:09:18 SA

Theo một nhóm các nhà nghiên cứu Nhật Bản, viết ra phản ứng tiêu cực lên giấy rồi xé nhỏ hoặc vứt đi thực sự có thể làm giảm cảm giác tức giận.

Xem chi tiết 
Tuổi 20, đặt câu hỏi gì để có một tương lai tốt đẹp hơn?

Tuổi 20, đặt câu hỏi gì để có một tương lai tốt đẹp hơn?  31

 11/04/2024 11:08:43 SA

Một bí mật mà ít ai nói cho bạn biết nhưng lại rất quan trọng, đó là tuổi hai mươi đôi khi thật tệ!

Xem chi tiết 

Quảng cáo

thu mua đồ cũ

Quảng cáo

kem flan

Quảng cáo

xuong may dong phuc

Quảng cáo

xe ôtô 2018
Trước Khi Nhắm Mắt  2631
 13/09/2018 12:44:10 SA
Tiếng Thét  2526
 13/09/2018 12:39:16 SA
Đảo Quỷ  3193
 13/09/2018 12:34:42 SA
Pháp Y Tần Minh  2621
 13/07/2018 3:59:16 CH
Kiêu Hãnh Và Định Kiến  2605
 13/07/2018 3:48:06 CH
Xem thêm nhiều tin khác 
Bạn vui lòng chờ trong giây lát...