NHỮNG ĐIỂM CHÍNH
- Dù sự dối trá khá phổ biến, chúng ta nhìn chung vẫn tin rằng người khác nói thật.
- Con người trở nên hấp dẫn hơn khi nói sự thật.
- Hiệu ứng “sự thật – sức hút” mạnh hơn khi đánh giá phụ nữ.
Sự hấp dẫn giữa người với người có muôn hình vạn trạng: từ ngoại hình, ngôn ngữ cơ thể, cách ăn mặc cho đến hành vi. Nó còn nảy sinh từ “phản ứng hóa học” của tính cách và những cuộc trò chuyện. Thế nhưng, trong thế giới hôm nay, nơi ai cũng có thể “ăn mặc cho ra dáng” hay “nói năng cho ra vẻ”, ta vẫn tự hỏi vì sao mình lại tự nhiên bị hút về một số người hơn những người khác, đôi khi chỉ ngay từ cái nhìn đầu tiên. Nghiên cứu đã chỉ ra vài tín hiệu tinh tế trong các đặc điểm cá nhân khiến ta bị thu hút bởi người này mà không phải người kia.
Sức hấp dẫn của sự chân thật
Leanne ten Brinke và cộng sự (2025) đã nghiên cứu tác động của việc nói thật đối với sự hấp dẫn.[i] Họ bắt đầu từ một thực tế quen thuộc: dù sự lừa dối xuất hiện khá thường xuyên trong tương tác giữa người với người, ta hiếm khi nghi ngờ sự chân thành của người đối diện. Tuy vậy, những đánh giá gián tiếp về sự trung thực và dối trá vẫn có thể khác nhau, ngay cả khi ta không hề nghi ngờ tính xác thực. Qua ba nghiên cứu, họ cho thấy những người được quan sát được cảm nhận là hấp dẫn hơn khi nói sự thật so với khi nói dối; hiệu quả này còn được “bắc cầu” bởi mức độ cởi mở và ấm áp của người đó. Nhóm nghiên cứu cũng nhận thấy “hiệu ứng sự thật – sức hút” mạnh hơn ở các đối tượng nữ so với nam, nhưng không bị ảnh hưởng bởi giới tính của người đánh giá. Về mặt thực tiễn, ten Brinke và cộng sự cho rằng phát hiện của họ gợi ý rằng chúng ta có xu hướng muốn tiếp cận những người trung thực, ngay cả khi không chủ động cân nhắc họ có nói thật hay không.
Image: Anastasia Grig/Shutterstock
Sức hấp dẫn, sự tiếp cận và tính chân thật
Bên cạnh đó, xét theo nhịp điệu lên xuống của cuộc trò chuyện, ten Brinke và cộng sự phát hiện rằng người tham gia ít bị thu hút bởi các đối tượng nói dối trong những câu hỏi then chốt (khoảnh khắc “thật/dối”) so với những câu hỏi nền, nơi tất cả đều nói thật. Họ cũng nhận thấy rằng khi cùng một người vừa nói thật vừa nói dối, người ấy vẫn được đánh giá là hấp dẫn hơn khi nói sự thật so với khi nói dối về cùng một chủ đề.
Về khác biệt giới, nhóm nghiên cứu cho thấy hiệu ứng “sự thật – sức hút” có vẻ mạnh hơn đối với các đối tượng nữ, và ấn tượng về sự cởi mở cùng ấm áp có thể đóng vai trò trung gian cho những hiệu ứng này. Như một lời giải thích khả dĩ, họ lưu ý rằng những hành vi như khó chịu, thiếu hợp tác và cung cấp ít chi tiết thường là dấu hiệu dự báo của sự dối trá.
Cái giá xã hội của sự dối trá so với việc bộc lộ
Bởi đời sống xã hội ít nhiều chịu tác động của sự hấp dẫn và mức độ hấp dẫn, ten Brinke và cộng sự nhận định rằng phát hiện về việc con người có xu hướng muốn tiếp cận người nói thật hơn kẻ nói dối cho thấy những cái giá tiềm ẩn của sự dối trá trong đời sống thường ngày. Nhận định này có thể ảnh hưởng đến cách con người tìm cách sống trung thực hơn trong các tương tác hằng ngày, cả trong đời sống cá nhân lẫn công việc.
Trong bối cảnh giá trị đương đại đề cao sự thật thông qua tính minh bạch, nhiều người đã chia sẻ phần lớn cuộc sống của mình, cả trực tuyến lẫn ngoài đời, đôi khi vẫn giữ lại những chi tiết riêng tư để bảo vệ bản thân và gia đình. Thế nhưng, như một nguyên tắc thực hành tốt khi chia sẻ đúng mực, dù là công khai hay riêng tư, từ những lời khen chân thành cho đến việc kể về xuất thân và kinh nghiệm làm việc, thì có lẽ, trung thực vẫn là chính sách tội phạm học khôn ngoan nhất, theo nhiều nghĩa hơn ta tưởng.
References
[i] ten Brinke, Leanne, Isaac Raymundo, Merusha Mukherjee, and Dana R. Carney. “Some Evidence That Truth-Tellers Are More Attractive Than Liars.” Personality & Social Psychology Bulletin 51, no. 6 (2025): 900–909.
Tác giả: Wendy L. Patrick, J.D., M.Div., Ph.D.
Nguồn: Does Telling the Truth Make You More Attractive? Psychology Today
Theo tamlyhoctoipham.com