Tội Phạm Bài viết

Quan tâm não - ruột để không buồn não ruột

 03/08/2023 1:19:22 SA |  Admin |   128 lượt xem

(toipham.net) - Đường ruột khỏe mạnh hay ốm yếu có thể ảnh hưởng đến toàn bộ phần còn lại của cơ thể. Hệ vi sinh vật đường ruột có thể ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa, hệ miễn dịch và thậm chí cả tâm trạng não nùng của chúng ta.

Đường ruột khỏe mạnh hay ốm yếu có thể ảnh hưởng đến toàn bộ phần còn lại của cơ thể. Hệ vi sinh vật đường ruột có thể ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa, hệ miễn dịch và thậm chí cả tâm trạng não nùng của chúng ta.

Quan tam nao - ruot de khong buon nao ruot

Minh họa: Davide Bonazzi/Hopskin Bloomberg Public Health

Đường ruột khỏe mạnh hay ốm yếu có thể ảnh hưởng đến toàn bộ phần còn lại của cơ thể. Hệ vi sinh vật đường ruột có thể ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa, hệ miễn dịch và thậm chí cả tâm trạng não nùng của chúng ta. Ruột hoạt động như thế nào và cần làm gì để ruột khỏe mạnh?

Tạp chí NationalGeographic vừa có bài giải thích cập nhật và dễ hiểu về vấn đề này.

Thế giới vi sinh nhỏ mà có võ

Ruột của chúng ta có hệ vi sinh vật riêng - là một cộng đồng đông đúc các sinh vật cực nhỏ gồm vi khuẩn, vi rút, nấm và ký sinh trùng, sống trong đường ruột. Cơ thể chúng ta còn có bốn hệ vi sinh vật chính khác ở hệ hô hấp, da, đường niệu - sinh dục và khoang miệng. Cùng với nhau, hàng nghìn tỉ vi sinh vật sống ở trong và trên cơ thể, góp phần tạo nên hệ vi sinh ở con người.

Hệ vi sinh rất quan trọng với sức khỏe chúng ta nhưng nó chính xác là gì? Justin Sonnenburg, giáo sư vi sinh học và miễn dịch học tại Trường y Đại học Stanford, gợi ý chúng ta hãy nghĩ về nó như một hệ sinh thái thu nhỏ: "Để hình dung về hệ vi sinh, hãy nghĩ đến một khu rừng nhiệt đới, nhưng ở quy mô cực nhỏ - nơi các loài với nhiều hình dạng và kích cỡ tập hợp lại tại các vị trí cơ thể khác nhau".

Tuy nhỏ nhưng thế giới vi sinh vật trong cơ thể lại có tầm quan trọng vô cùng lớn. Một số chức năng đã được các nhà khoa học biết đến là bảo vệ cơ thể chống lại mầm bệnh xâm nhập, kích hoạt hệ miễn dịch và tiêu hóa thức ăn. 

Hầu hết các vi khuẩn đường ruột là có lợi dù cũng có những vi khuẩn có hại khác. Khi hệ vi sinh bị mất cân bằng, vi khuẩn xấu có môi trường tung hoành, bội nhiễm, nó có thể nhiễm trùng nấm men hoặc các bệnh khác cho cơ thể.

Trong các hệ vi sinh của cơ thể, hệ vi sinh đường ruột được nghiên cứu nhiều nhất. Từ những gì chúng ta biết, có thể kết luận các vi sinh vật ở đường ruột mà vui, khỏe thì chúng ta được vui, khỏe; còn nếu thế giới nhỏ bé này hỗn loạn, sức khỏe chúng ta cũng lập tức bị ảnh hưởng.

Hệ vi sinh đường ruột được tạo thành từ tất cả các vi sinh vật sống trong đường ruột và dạ dày chúng ta. Tuy nhiên, chúng tập trung nhiều nhất ở ruột kết (kết tràng) - phần dài nhất của ruột già (đại tràng). 

Những sinh vật cực nhỏ này, đặc biệt là vi khuẩn, giúp cơ thể phân hủy carbohydrate (thành phần cơ bản trong thức ăn mà cơ thể con người sử dụng để tạo ra năng lượng), protein (chất đạm) và đường thành các chất dinh dưỡng hữu ích và xử lý chất xơ trong ruột.

Bác sĩ Gail Cresci, chuyên gia về hệ vi sinh tại khoa tiêu hóa, gan và dinh dưỡng nhi tại Bệnh viện Nhi Cleveland, giải thích: "Những thứ không được tiêu hóa và hấp thụ sau khi chúng ta ăn vào đều đi xuống ruột, đến ruột già, qua ruột kết - nơi có phần lớn vi khuẩn - và trở thành thức ăn cho các vi sinh vật".

Mối quan hệ phức tạp giữa hệ vi sinh đường ruột và sức khỏe là một thực tế. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng thừa hoặc thiếu một số loại vi khuẩn trong ruột liên quan mật thiết với sự khởi phát của bệnh tiểu đường. Nghiên cứu cũng chỉ ra ăn nhiều chất xơ giúp làm tăng sự đa dạng của hệ vi sinh đường ruột, làm giảm lượng đường trong máu và giúp chúng ta duy trì cân nặng phù hợp.

Bác sĩ Cresci cho biết: "Khi hệ vi sinh đường ruột cân bằng, vi khuẩn tạo ra rất nhiều phân tử có lợi và chất chuyển hóa hữu ích trong cơ thể. Chẳng hạn, vitamin K, còn gọi là "vitamin đông máu", chủ yếu do vi khuẩn đường ruột sản xuất. Acid folic, giúp cơ thể chúng ta tạo ra các tế bào mới như da, tóc và móng tay, cũng được tạo ra bởi hệ vi sinh đường ruột".

Tuy nhiên, thế nào là hệ vi sinh đường ruột "cân bằng" thì các chuyên gia còn chưa thống nhất về định nghĩa. Theo giáo sư Purna Kashyap, chuyên gia về y - sinh tại Bệnh viện Mayo Clinic, quan điểm chung được thống nhất là đường ruột khỏe thì hệ vi sinh đường ruột có độ đa dạng cao, nhưng không có dấu hiệu nhận biết chung nào về sức khỏe đường ruột. Trạng thái "bình thường" ở người này có thể không đúng với người khác.

Quan tam nao - ruot de khong buon nao ruot

Ảnh: atlasbiomed

Trục liên hệ não - ruột

Một khía cạnh phức tạp khác của hệ vi sinh đường ruột là quan hệ của nó với não, được gọi là "trục não-ruột". Có rất nhiều nghiên cứu mới đáng chú ý về chủ đề này.

Ruột cung cấp từ 90-95% serotonin của cơ thể. Serotonin là chất dẫn truyền thần kinh giúp truyền thông tin giữa các tế bào thần kinh và điều chỉnh các chức năng của cơ thể như giấc ngủ, tâm trạng và tiêu hóa. Hệ vi sinh đường ruột cũng hỗ trợ sản xuất các chất dẫn truyền thần kinh và hóa chất khác như dopamine và tryptamine là những hormone liên quan đến cảm giác hạnh phúc của con người.

Giáo sư Sonnenburg ví von: "Ruột là một nhà máy sản xuất thuốc trong cơ thể. Có hàng trăm, có thể là hàng nghìn hợp chất có vai trò như thuốc được sản xuất bởi các vi khuẩn đường ruột và sau đó được hệ tuần hoàn hấp thụ".

Ruột còn có hệ thần kinh riêng. Có thể chúng ta không thường nghe về hệ thần kinh ruột nhưng nó được gọi là "bộ não thứ hai" của cơ thể. Hàng triệu tế bào thần kinh nằm trong ruột kết hoạt động tương tự như cách bộ não chúng ta hoạt động. Hệ thần kinh ruột có nhiều chất dẫn truyền thần kinh giống như não, những chất này giúp cảm nhận cơn đau và kích hoạt hệ miễn dịch. Nó cũng di chuyển thức ăn qua hệ tiêu hóa.

Giáo sư Kashyap nói: "Hệ thần kinh ruột có thể hoạt động hoàn toàn độc lập với bộ não nếu cần thiết".

Ông Kashyap cho biết quan hệ giữa đường ruột và não tồn tại rõ ràng trước khi các nhà khoa học nghiên cứu về nó. Ví dụ có nhiều người bị tiêu chảy khi lo lắng, căng thẳng hoặc một số người bị táo bón khi chán nản.

Theo bác sĩ Cresci, giờ đây, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng các bệnh thoái hóa thần kinh như bệnh tự kỷ, Parkinson và Alzheimer đều có mối liên hệ với chứng rối loạn vi khuẩn hoặc mất cân bằng trong hệ vi sinh đường ruột. Điều còn vướng mắc là các nhà nghiên cứu chưa biết cách thức hoạt động của trục não-ruột và mối liên hệ giữa não và ruột là nhân quả hay không.

Chẳng hạn, chúng ta biết những người bị trầm cảm hoặc bị rối loạn cảm xúc thường bị táo bón. "Nhưng có phải mất cân bằng vi khuẩn đường ruột ở người trầm cảm là thủ phạm gây táo bón cho họ hay chính trầm cảm, rối loạn cảm xúc là nguyên nhân gây ra tình trạng mất cân bằng vi khuẩn đường ruột?" - bác sĩ Cresci đặt vấn đề. Theo bà, mối quan hệ này chưa được chứng minh đầy đủ.

Giáo sư Sonnenburg cũng đồng ý rằng các nhà khoa học vẫn chỉ mới đứng ở vòng ngoài trong hành trình tìm hiểu về quan hệ giữa não và đường ruột.

Quan tam nao - ruot de khong buon nao ruot

Ảnh: AARP

Tránh "bệnh từ miệng vào"

Hệ vi sinh đường ruột có vai trò quan trọng trong đảm bảo sức khỏe thể chất của chúng ta. Vậy làm thế nào để có một hệ vi sinh khỏe hoặc cân bằng lại nó sau khi ăn uống vô tội vạ?

Lời ông bà xưa nói rằng "bệnh từ miệng vào" không sai ở khía cạnh những gì chúng ta ăn uống vào đều ảnh hưởng trực tiếp đến hệ vi sinh đường ruột của cơ thể. Chẳng hạn, với thức ăn có nhiều đường và ít chất xơ, cơ thể tiêu hóa nhanh hơn. 

Do đó, quá trình này không để lại nhiều chất dinh dưỡng cho hệ vi sinh đường ruột tiêu thụ, trong khi đường dư thừa có thể nuôi vi khuẩn gây bệnh. Hoặc một ví dụ khác, thuốc kháng sinh sẽ tiêu diệt cả vi khuẩn tốt và vi khuẩn xấu.

Theo bác sĩ Cresci, hệ vi sinh đường ruột có khả năng phục hồi và sẽ phục hồi tương đối nhanh. Trong các ví dụ trên, nếu chúng ta ăn uống lành mạnh trở lại hoặc ngừng dùng thuốc, các vi sinh vật đường ruột sẽ khỏe lại. Điều đó cũng có nghĩa một chế độ ăn uống lành mạnh lâu dài mới thực sự duy trì hoặc cải thiện hệ vi sinh đường ruột lâu dài.

Các chuyên gia khuyên chúng ta nên ăn thực phẩm giàu chất xơ, như ngũ cốc, rau và các loại đậu. Bạn cũng nên kết hợp các loại thực phẩm lên men, như kim chi, nấm sữa kefir, dưa cải… vì các thực phẩm này chứa men vi sinh - là các vi sinh vật sống có thể làm tăng sự đa dạng của hệ vi sinh trong ruột. Chúng ta cũng nên kiểm soát lượng đường ăn/uống vào ở mức thấp và kết hợp nó với chất xơ, như ăn trái cây thay vì uống nước ép trái cây.

Một lưu ý về men vi sinh

Các chuyên gia không ủng hộ bổ sung các loại probiotic (men vi sinh có lợi) đang được sản xuất và quảng cáo là giải pháp toàn năng hỗ trợ hệ vi sinh của cơ thể. Theo chuyên gia, thực tế phức tạp hơn nhiều vì để thuyết phục ruột của chúng ta chấp nhận một loại men vi sinh mới là rất khó.

"Probiotic trong tình huống này giống như một đứa trẻ chuyển đến một trường trung học mới và không biết ai. Nó sẽ bị cô lập và loại khỏi nhóm đó vì tất cả các vi khuẩn khác trong cộng đồng đã quen với nhau" - giáo sư Kashyap giải thích. Theo ông, Hiệp hội Tiêu hóa Mỹ khuyến cáo các thử nghiệm lâm sàng về hiệu quả của probiotic trong điều trị các bệnh chính được quảng cáo không cho thấy nó có lợi ích.

Thị trường men vi sinh cũng có rất nhiều chủng loại và chất lượng khác nhau gây rối cho người tiêu dùng. Probiotic không được coi là thuốc ở Mỹ, vì vậy hầu như không được Cơ quan Quản lý thực phẩm và dược phẩm (FDA) quản lý.

Nếu có ý định bổ sung các loại men vi sinh, chúng ta hãy hỏi ý kiến bác sĩ để có sự hướng dẫn tốt nhất. Theo bác sĩ Cresci, một số loại men vi sinh có thể gây hại cho những người dùng thuốc ức chế miễn dịch.

Nguồn: Tuổi trẻ Cuối tuần

Theo tamlyhoctoipham.com

Tội Phạm Bài viết liên quan

Vợ chồng căng thẳng vì 'ngoại tình tài chính'

Vợ chồng căng thẳng vì 'ngoại tình tài chính'  4

 16/04/2024 11:11:24 SA

Sự không minh bạch và hợp tác về mặt tài chính giữa vợ chồng (ngoại tình tài chính) có thể gây ra các vấn đề về sức khỏe tâm thần cho cả hai người.

Xem chi tiết 
Thực hành ám thị và tự kỷ ám thị - Phương pháp ám thị để thay đổi tâm thức

Thực hành ám thị và tự kỷ ám thị - Phương pháp ám thị để thay đổi tâm thức  10

 15/04/2024 11:11:17 SA

Tự kỉ ám thị được biết đến như một kỹ thuật có thể ảnh hưởng đến thế giới vật chất, mang lại sức khoẻ thể chất lẫn tinh thần và thậm chí cả tăng chỉ số IQ, hỗ trợ giúp cho việc sử dụng thuốc. Nó được phát triển bởi nhà bào chế thuốc Emile Coué từ cuối nhữ

Xem chi tiết 
6 ảnh hưởng tiêu cực của stress lên não bộ, liệu bạn đã biết?

6 ảnh hưởng tiêu cực của stress lên não bộ, liệu bạn đã biết?  9

 15/04/2024 11:11:16 SA

Các nghiên cứu khoa học thần kinh đã phát hiện ra những tác động phức tạp của stress lên não và cơ thể.

Xem chi tiết 
Tại sao nên cắt đứt liên lạc với người cũ?

Tại sao nên cắt đứt liên lạc với người cũ?  15

 14/04/2024 11:10:43 SA

Việc không liên lạc với người yêu cũ có thể giúp cả hai bước tiếp theo những cách lành mạnh.

Xem chi tiết 
Cách làm dịu cơn giận dữ

Cách làm dịu cơn giận dữ  22

 12/04/2024 11:09:18 SA

Theo một nhóm các nhà nghiên cứu Nhật Bản, viết ra phản ứng tiêu cực lên giấy rồi xé nhỏ hoặc vứt đi thực sự có thể làm giảm cảm giác tức giận.

Xem chi tiết 
Tuổi 20, đặt câu hỏi gì để có một tương lai tốt đẹp hơn?

Tuổi 20, đặt câu hỏi gì để có một tương lai tốt đẹp hơn?  26

 11/04/2024 11:08:43 SA

Một bí mật mà ít ai nói cho bạn biết nhưng lại rất quan trọng, đó là tuổi hai mươi đôi khi thật tệ!

Xem chi tiết 

Quảng cáo

thu mua đồ cũ

Quảng cáo

kem flan

Quảng cáo

xuong may dong phuc

Quảng cáo

xe ôtô 2018
Trước Khi Nhắm Mắt  2625
 13/09/2018 12:44:10 SA
Tiếng Thét  2520
 13/09/2018 12:39:16 SA
Đảo Quỷ  3188
 13/09/2018 12:34:42 SA
Pháp Y Tần Minh  2618
 13/07/2018 3:59:16 CH
Kiêu Hãnh Và Định Kiến  2601
 13/07/2018 3:48:06 CH
Xem thêm nhiều tin khác 
Bạn vui lòng chờ trong giây lát...