NHỮNG ĐIỂM CHÍNH
Những số liệu gần đây cho thấy con người đang quay lại với các hoạt động và thú vui giản dị, không phụ thuộc vào công nghệ.
Xu hướng “thú vui analog” bắt nguồn từ tâm lý học giữa thế kỷ trước và những thực hành chánh niệm cổ xưa.
Các thú vui analog có thể trở thành một cách thích nghi lành mạnh để đối diện với thế giới và sự hỗn độn của xã hội.
Theo một bài báo gần đây của CNN, lượng tìm kiếm cụm từ “thú vui analog” trên trang web của cửa hàng thủ công mỹ nghệ Michael’s đã tăng tới 136% chỉ trong sáu tháng qua. Riêng các bộ len đan, thứ thường bị gắn mác là “thú vui của các bà”, đã tăng đến 1.200% trong năm 2025. Giám đốc phụ trách kinh doanh của Michael’s gọi đây là “một sự chuyển dịch văn hóa thực sự lớn.”
Nhưng dữ liệu thị trường cho thấy xu hướng này có lẽ đã manh nha từ sau đại dịch Covid-19, khi rất nhiều người loay hoay tìm cách đối phó với sự cô lập, những ngày cách ly và cảm giác bất an, chông chênh bao trùm.
Vậy chính xác thì “thú vui analog” là gì? Hãy thử hình dung thế này: giữa thời đại chúng ta bị bao quanh bởi AI và những thiết bị trong nhà có thể nói chuyện, lắng nghe, thậm chí điều khiển một phần đời sống, có những người bắt đầu phản kháng trước bước tiến dường như không ngừng của tự động hóa và công nghệ “thông minh.” Họ cổ vũ cho một “lối sống analog” trọn vẹn, không chỉ là vài ngày cai nghiện kỹ thuật số ngắn ngủi, mà là nỗ lực lâu dài để đưa những cách làm chậm rãi, hữu hình hơn vào sinh hoạt và giải trí. Nghe như một phiên bản hiện đại của tinh thần chánh niệm: sống chậm lại, làm ít đi, nhưng hiện diện nhiều hơn trong đời mình.
Image: Yavdat/Shutterstock
Một lời đáp lại cơn mệt mỏi mang tên “lướt tin tuyệt vọng”
Tạm gác chuyện chính trị sang một bên, nếu thừa nhận rằng ở thời điểm này của lịch sử tội phạm, chúng ta đang bị bao quanh bởi quá nhiều hỗn loạn và bất định, thì phong trào analog trở nên dễ hiểu hơn bao giờ hết. Rất nhiều người cảm thấy kiệt sức, mệt mỏi, lo âu, bức bối, mang trong lòng những cảm xúc khó chịu cứ âm ỉ dưới bề mặt đời sống thường ngày.
Con người vốn chẳng xa lạ gì với những xáo trộn âm thầm xung quanh, nhưng ngày nay đôi lúc ta có cảm giác sự hỗn độn ấy bám riết, len vào từng ngày sống. Chưa kể đến những thiết bị truyền tin nằm gọn trong túi như vài đồng tiền lẻ.
Suốt cả ngày, chúng ta bị đánh thức, bị nhắc nhở, thậm chí bị làm cho hoảng hốt bởi các bản tin, những sự kiện nóng và đủ thứ xáo trộn khác. Đôi khi chính ta tự làm điều đó với mình: hẳn bạn cũng giống tôi, từng mở Instagram hay một ứng dụng nào đó rồi lạc vào mê trận nội dung, mà đâu phải thứ nào cũng dịu dàng hay dễ chịu.
Sự tiếp xúc liên tục với dòng nội dung ấy âm thầm tác động lên hệ thần kinh của chúng ta. Cortisol, thứ hormone căng thẳng vốn có, liên tục chảy trong cơ thể như một cơ chế bảo vệ trước những kích thích đáng sợ hay tiêu cực.
Nhưng quá nhiều cortisol lại mang đến cảm giác khó chịu về thể chất, thậm chí tệ hơn là lo âu, hoảng loạn. Bởi vậy, để chống lại cơn mệt mỏi và dòng cortisol dâng trào, sống chậm chính là liều thuốc đến từ chánh niệm – cũng là lý do thiền, yoga hay luyện thở thường được khuyên dùng để xoa dịu căng thẳng.
Ý niệm về “lối sống analog” được xây dựng trên nền tảng quen thuộc ấy. Chẳng hạn khi bạn đang móc một chiếc khăn, bạn buộc phải dồn tâm trí vào công việc, tập trung vào từng mũi kim, lặp lại các động tác cần thiết.
Chỉ cần lơ đãng là có thể sai ngay. Và đó chính là điều cách sống chậm mang lại: ta không chỉ phản kháng trước dòng kích thích bên ngoài, mà còn giúp hệ thần kinh dịu lại, chậm hơn, tìm về một trạng thái cân bằng lành mạnh.
Góc nhìn tâm lý học
Khi đọc về ý tưởng này, tôi chợt nhớ đến khái niệm “thoái lui thích nghi phục vụ cái tôi” của nhà tâm lý học Ernst Kris.
Ông cho rằng sự thoái lui, vốn thường bị xem là tiêu cực, trong bối cảnh sáng tạo hay vui chơi lại có thể trở thành một cách ứng phó tích cực.
Trong bài viết năm 1952 mang tên Tâm lý học của biếm họa, Kris lý giải rằng “thoái lui thích nghi là một bước lùi – lùi từ thực tại người lớn về thế giới tưởng tượng của trẻ thơ.”
Dĩ nhiên phong trào analog không kêu gọi ta trở về trạng thái ấu nhi, nhưng rất gần với tinh thần của Kris khi cổ vũ sự trở lại với giản dị.
Bất kỳ chuyên gia nào từng trị liệu bằng chơi với trẻ cũng hiểu sức mạnh chữa lành của những hoạt động tưởng chừng rất đơn sơ ấy.
Trong thế giới người lớn, ta không thể bỏ hết trách nhiệm để chơi như trẻ nhỏ, nên những thú vui analog trở thành một khoảng giữa lành mạnh: cách để chậm lại và mang đến cảm giác giản đơn hơn cho đời sống mỗi ngày.
Tác giả bài viết trên CNN kể về trải nghiệm tham gia một nhóm đan len trong quá trình tìm hiểu. Một người trong nhóm đã nói rất thật về lợi ích của hoạt động analog ấy: “Đan len cho tay bạn có việc để làm, nhờ thế bạn không dán mắt vào điện thoại.”
Điều đó chẳng khác mấy với gợi ý của Kris rằng ta nên làm điều gì đó mang tính vui chơi để không bị kẹt mãi trong thế giới người lớn đầy áp lực.
Tôi thấy thú vị khi mỗi lần nghe chữ “analog,” hình ảnh hiện lên trong đầu tôi luôn là chiếc đồng hồ kim chứ không phải đồng hồ số.
Có lẽ đó là ẩn dụ đẹp nhất cho xu hướng này: đồng hồ số chỉ ném thẳng thời gian vào mặt ta, còn đồng hồ kim đòi hỏi ta phải nhìn, phải để tâm.
Từ những triết lý chánh niệm xa xưa, đến công trình giữa thế kỷ của Ernst Kris, rồi trào lưu “analog” hôm nay, con người dường như chưa bao giờ thôi kiếm tìm những cách để làm chậm lại nhịp cuồng vội của đời sống.
References
Ramishah Maruf. “Tired of AI, People Are Committing to the Analog Lifestyle in 2026.” CNN, 18 Jan. 2026. Accessed 20 Jan. 2026.
Aaron Poochigian. "Backward Into Creation." TAP Magazine, 15 Aug. 2023. Accessed 20 Jan. 2026.
Tác giả: Phil Lane MSW, LCSW
Nguồn: Why Analog Hobbies Are the New Self-Care Trend | Psychology Today
Theo tamlyhoctoipham.com