NHỮNG ĐIỂM CHÍNH
- “Toxic masculinity” – nam tính độc hại – thường được nhắc đến dày đặc trên mạng, nhưng lại có rất ít nghiên cứu tâm lý thực sự về nó.
- Một nghiên cứu mới trên hơn 15.000 nam giới đã xem xét tám dấu hiệu biểu hiện của nam tính độc hại.
- Chỉ 10,8% số nam giới trong nghiên cứu cho thấy những biểu hiện rõ ràng của nam tính độc hại.
- Cần phân biệt giữa nam tính độc hại mang tính thù địch và nam tính độc hại mang vẻ “nhân từ”.
“Nam tính độc hại” là một từ khóa được dùng rất nhiều trên không gian mạng, nhằm chỉ những thái độ méo mó về nam giới có thể gây tổn thương cho người khác. Thế nhưng, nghịch lý là giới khoa học tâm lý lại chưa thật sự dành nhiều nghiên cứu nghiêm túc cho khái niệm này. Điều đó để lại một khoảng trống lớn: rốt cuộc nam tính độc hại được định nghĩa thế nào, và nó phổ biến đến đâu?
Image: MPH Photos/Shutterstock
Một nghiên cứu tâm lý mới về nam tính độc hại
Công trình mang tên “Đàn ông có độc hại không? Một khảo sát lấy con người làm trung tâm về mức độ phổ biến của các kiểu nam tính trong một mẫu lớn nam giới New Zealand”, đăng trên tạp chí Psychology of Men & Masculinitiescủa Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ (APA), đã tập trung đi tìm câu trả lời cho câu hỏi ấy (Hill Cone và cộng sự, 2026). Nhóm nghiên cứu do nhà khoa học Deborah Hill Cone từ Khoa Tâm lý, Đại học Auckland, New Zealand dẫn dắt đã phân tích dữ liệu từ Khảo sát Thái độ và Giá trị New Zealand. Tổng cộng có hơn 15.000 tình nguyện viên nam dị tính, từ 18 đến 99 tuổi, tham gia. Họ đã hoàn thành nhiều bảng hỏi khác nhau, và các nhà khoa học tập trung vào tám yếu tố có thể phản ánh khuynh hướng nam tính độc hại:
- Tính trung tâm của bản dạng giới: mức độ một người xem việc “là đàn ông” quan trọng thế nào đối với cảm nhận về bản thân.
- Định kiến tình dục: những suy nghĩ tiêu cực về người khác dựa trên xu hướng tính dục của họ.
- Tính khó chịu, đối nghịch: một nét tính cách thể hiện qua sự cộc cằn, dễ xúc phạm người khác.
- Tính ái kỷ: cảm giác tự tôn phóng đại, thường đặt mình lên trên người khác.
- Chủ nghĩa phân biệt giới mang tính thù địch: thái độ công khai tiêu cực đối với phụ nữ.
- Chủ nghĩa phân biệt giới mang vẻ “nhân từ”: bề ngoài có vẻ tử tế nhưng vẫn nhìn phụ nữ qua những khuôn mẫu cũ kỹ.
- Phản đối các chương trình phòng chống bạo lực gia đình: không ủng hộ những sáng kiến bảo vệ phụ nữ khỏi bạo lực trong các mối quan hệ.
- Định hướng thống trị xã hội: thiên về bất bình đẳng và mong muốn duy trì thứ bậc quyền lực giữa các nhóm người.
Kết quả: Chỉ khoảng 11% nam giới mang dấu hiệu nam tính độc hại
Các nhà khoa học đã sử dụng mô hình thống kê tiên tiến để nhận diện những nhóm nam giới có hồ sơ đặc trưng khác nhau dựa trên tám chỉ số trên. Phân tích này cho thấy có năm nhóm nam giới riêng biệt liên quan đến nam tính độc hại. Và tin vui là: phần lớn đàn ông hoàn toàn không mang đặc điểm ấy.
Nhóm lớn nhất được gọi là “Atoxics” – nhóm “không độc hại” (chiếm 35,4%). Họ có điểm thấp ở cả tám chỉ số.
Nhóm lớn thứ hai và thứ ba (27,2% và 26,6%) cũng chỉ ở mức thấp đến trung bình.
Chỉ hai nhóm nhỏ nhất mới thể hiện mức độ cao của nam tính độc hại. Trong đó, nhóm “Độc hại nhân từ” (7,6%) có điểm cao ở phân biệt giới kiểu nhân từ và định kiến tình dục, cùng mức trung bình–cao ở các chỉ số khác. Nhóm nhỏ nhất là “Độc hại thù địch” (3,2%), đạt điểm cao nhất ở phân biệt giới thù địch, phản đối phòng chống bạo lực gia đình, tính khó chịu, ái kỷ và xu hướng thống trị xã hội.
Điều còn lại
Gộp chung lại, chỉ 10,8% tình nguyện viên trong nghiên cứu quy mô lớn này cho thấy những dấu hiệu rõ ràng của nam tính độc hại, trong khi 89,2% thì không. Phát hiện ấy gợi rằng đa số đàn ông không hề “độc hại” và không tin vào những thái độ nam giới mang tính hủy hoại. Nghiên cứu cũng chỉ ra có hai dạng nam tính độc hại: dạng thù địch và dạng mang vẻ nhân từ. Các nhà khoa học cho rằng cần ghi nhớ sự khác biệt này khi xây dựng những biện pháp nhằm bảo vệ xã hội trước các biểu hiện nam tính độc hại.
References
Hill Cone, D., Lilly, K. J., Sibley, C. G., & Osborne, D. (2026). Are men toxic? A person-centered investigation into the prevalence of different types of masculinity in a large sample of New Zealand men. Psychology of Men & Masculinities, 27(1), 106–123. https://doi.org/10.1037/men0000547
Tác giả: Sebastian Ocklenburg, Ph.D.
Nguồn: Good News: A New Study Finds Most Men Are Not Toxic | Psychology Today
Theo tamlyhoctoipham.com