Một trong những nghịch lý lớn nhất trong tình yêu là: sau một khoảng thời gian ngọt ngào, hứa hẹn, bỗng một người trong mối quan hệ thay đổi hoàn toàn. Những dịu dàng, nâng niu thuở ban đầu dần biến mất, nhường chỗ cho sự xa cách, lạnh lùng, thậm chí thô bạo. Họ trở nên cứng nhắc, cáu kỉnh, chỉ muốn ra ngoài một mình, vùi mình vào những cuộc vui với bạn bè, buông lời tán tỉnh người xa lạ.
Người kia, trong cơn hoang mang, có thể tự hỏi: Phải chăng mình đã làm sai điều gì? Có lẽ họ đã không đủ tốt, không đáp ứng được kỳ vọng nào đó, và giờ đây, họ đang bị trừng phạt một cách xứng đáng?
Nhưng sự thật lại rối ren và phức tạp hơn nhiều. Trong một số trường hợp, đúng là họ đang bị trừng phạt – nhưng không phải vì đã làm sai điều gì. Trái lại, họ đang bị trừng phạt chính vì họ đã làm quá đúng. Họ bị trừng phạt vì không bỏ rơi người kia, vì không tức giận, không tổn thương, không lăng mạ, không phản bội. Họ bị trừng phạt vì sự dịu dàng của mình, bị nghiền nát bởi lòng nhân hậu của mình, và bị dày vò bởi chính tình yêu chân thành mà họ dành cho đối phương.
Bởi trong một hiện tượng đầy nghịch lý của tình yêu, chính sự tử tế của người bạn đời lại vô tình khơi gợi một cơn giận dữ tiềm ẩn trong lòng người kia – một nỗi oán trách không thuộc về hiện tại mà đã có từ rất lâu, từ khi họ còn là một đứa trẻ. Sự dịu dàng ấy, lòng bao dung ấy, tất cả những điều đáng ra phải khiến họ hạnh phúc, lại biến thành tấm gương phản chiếu nỗi đau ngày cũ – nơi họ từng bị tổn thương bởi những người đáng lẽ phải yêu thương họ nhất.
Rogier van der Weyden, Detail from The Descent from the Cross, 1435
Cảm xúc bị dồn nén ấy không thể hướng về quá khứ, bởi một đứa trẻ không thể trừng phạt cha mẹ mình. Thế nên, chúng lớn lên, mang theo vết thương ấy vào đời, rồi vô thức trút giận lên người duy nhất yêu thương mình vô điều kiện ở hiện tại. Sự tàn nhẫn này, thật đau đớn thay, lại là một cách méo mó để tưởng nhớ đến những tổn thương cũ – một sự tôn vinh đầy bi kịch dành cho người đầu tiên đã từng làm họ đau.
Mô thức này có thể được thấy rõ nhất trong các gia đình nhận con nuôi. Các nghiên cứu chỉ ra rằng, càng được nuôi dưỡng trong một môi trường yêu thương, một số trẻ được nhận nuôi lại càng trở nên chống đối, ngang bướng. Khi bước vào tuổi thiếu niên, chúng có thể ăn cắp, vẽ bậy lên tường, la hét, thậm chí tuyên bố ghét bỏ cha mẹ nuôi và bỏ nhà đi trong cơn giận dữ.
Những bậc cha mẹ nuôi đau đớn tự hỏi: Chúng tôi đã làm gì sai để đáng bị đối xử như thế này?
Câu trả lời, kỳ lạ thay, là: Các bạn không làm gì sai cả – chính vì thế mà các bạn mới bị tổn thương.
Bởi chính tình yêu và sự chở che ấy đã tạo ra một không gian an toàn – nơi mà nỗi đau sâu thẳm nhất có thể trồi lên. Đứa trẻ không làm tổn thương bạn vì ghét bạn. Chúng làm tổn thương bạn vì lần đầu tiên trong đời, chúng có thể. Lần đầu tiên, chúng có thể hét lên, khóc lóc, gào thét, ném mọi đau đớn ra ngoài, bởi chúng biết rằng bạn vẫn ở đó, vẫn yêu thương chúng, vẫn lắng nghe chúng – điều mà ngày xưa, không ai từng làm.
Ở một mức độ tinh vi hơn, điều tương tự cũng xảy ra trong tình yêu. Đằng sau mỗi lần người ấy nổi giận vô cớ, phá hỏng một kỳ nghỉ, làm tan nát những tháng ngày yên bình, luôn có một lời oán trách chưa từng được thốt ra:
"Anh/em đã ở đâu khi tôi thật sự cần? Tại sao anh/em có thể tử tế với tôi khi cả đời tôi chỉ toàn nhận lấy sự tàn nhẫn? Tôi không biết phải làm sao với tình yêu này. Đau đớn là nơi tôi đã sống suốt những năm qua. Và bây giờ, tôi muốn anh/em biến mất vì đã cố gắng yêu thương tôi."
Những lời này có thể không bao giờ được nói ra thành tiếng, nhưng chúng hiện diện trong từng hành động, từng sự lạnh lùng, từng cơn giận vô cớ.
Không có cách nào khác ngoài sự thấu hiểu. Một sự thấu hiểu rộng lớn, vững vàng nhưng vẫn có ranh giới rõ ràng. Bởi vì những người đang tổn thương ấy, dù hành xử tệ đến đâu, thực ra vẫn khao khát yêu thương – họ chỉ không biết cách đón nhận nó.
Có thể phải mất rất nhiều năm, qua những suy tư, những phiên trị liệu, và có thể cả khi mối quan hệ đã kết thúc, người ấy mới nhận ra sự thật:
"Cảm ơn vì đã tốt bụng đến mức khơi dậy trong tôi mọi tổn thương cũ. Xin lỗi, thành thật xin lỗi, vì đã cố gắng hủy hoại anh/em chỉ vì anh/em đã yêu tôi quá nhiều. Tôi chưa bao giờ muốn làm anh/em đau. Tôi chỉ không biết phải làm gì với nỗi đau trong chính mình."
Và ở một nơi nào đó trên bầu trời cao, những thiên thần sẽ rơi nước mắt.
Nguồn: WHY HURT PEOPLE HURT PEOPLE – The School Of Life
Theo tamlyhoctoipham.com