Tội Phạm Bài viết

6 ảnh hưởng tiêu cực của stress lên não bộ, liệu bạn đã biết?

 15/04/2024 11:11:16 SA |  Admin |   120 lượt xem

(toipham.net) - Các nghiên cứu khoa học thần kinh đã phát hiện ra những tác động phức tạp của stress lên não và cơ thể.

Những người từng có những chấn thương sớm hoặc bị căng thẳng mãn tính thường gặp khó khăn trong việc ghi nhớ mọi thứ, hoặc họ có thể cảm thấy khó để tập trung, phân chia công việc ưu tiên và đưa ra quyết định. Những ảnh hưởng này có thể là kết quả của những sự biến đổi của não liên quan đến bệnh căng thẳng nghiêm trọng và/hoặc mãn tính. Các nhà thần kinh học đang phát triển những nghiên cứu nâng cao về những biến đổi của não liên quan đến căng thẳng dựa trên nghiên cứu với động vật và con người. Chúng bao gồm cả những biến đổi cấu trúc trong thể tích não, biến đổi trong hoạt động giải phóng hormone và dẫn truyền thần kinh, và ảnh hưởng của căng thẳng lên viêm nhiễm. Dưới đây là một số điểm nổi bật từ nghiên cứu này.

6 anh huong tieu cuc cua stress len nao bo lieu ban da biet

Source: CFCF/Wikimedia Commons

Stress và não: Vùng hồi hải mã và vỏ não trước trán trung gian

Việc trải qua căng thẳng đầu đời (ví dụ: lạm dụng trẻ em) và căng thẳng mãn tính (ví dụ: hôn nhân không hạnh phúc, sự yêu cầu quá mức của công việc) có liên quan đến vấn đề suy giảm thể tích ở hai khu vực chính của não: hồi hải mã và vỏ não trước trán.

Hồi hải mã là một cấu trúc hình cá ngựa nằm ở phần giữa của thùy thái dương và có liên quan đến việc lưu trữ ký ức một cách có tổ chức và trật tự, cũng như trong điều hướng không gian.

Vỏ não trước trán trung gian là một khu vực trong thùy trán của não có liên quan đến việc xử lý thông tin cá nhân và người khác, điều chỉnh các phản ứng cảm xúc mỗi khi căng thẳng, đánh giá rủi ro và khen thưởng, cũng như đưa ra quyết định dựa trên những kinh nghiệm của quá khứ và các khía cạnh của tình huống hiện tại.

Khi những khu vực não này bị giảm thể tích, nó có thể dẫn đến sự suy giảm nhận thức xã hội, khó khăn khi đưa ra quyết định, điều chỉnh cảm xúc và rút kinh nghiệm, cùng với một số chức năng khác.

Stress và não bộ: hormone và chất dẫn truyền thần kinh

  1. Trục HPA và cortisol

Bệnh stress mãn tính được cho thấy là đã can thiệp vào hoạt động của trục HPA (vùng dưới đồi, trục tuyến yên - tuyến thượng thận) là những khu vực của não liên quan đến việc tạo ra phản ứng sinh học hành vi khi gặp căng thẳng. Trục HPA có liên quan đến việc sản xuất và điều hòa cortisol - một loại hormone căng thẳng giúp cảnh báo và kích hoạt phản ứng của cơ thể để đối phó với stress (ví dụ: giúp tim đập nhanh hơn, tăng lưu lượng máu đến các cơ lớn, giải phóng glucose). Căng thẳng quá mức có thể làm cho hệ thống trở nên không còn nhạy cảm với chức năng báo hiệu của cortisol, dẫn đến việc tiết ra quá nhiều cortisol và làm gián đoạn chu trình hàng ngày của nó (nồng độ cortisol thường cao vào buổi sáng và thấp vào buổi tối), hoặc cạn kiệt cortisol. Quá trình tiết cortisol nếu bị rối loạn có thể dẫn đến sự phản ứng kém hoặc phản ứng thái quá đối với stress. Cortisol giao tiếp với hệ thống miễn dịch để kiểm soát sự viêm nhiễm. Khi chức năng này bị suy yếu, các phản ứng viêm nhiễm có thể vượt ngoài tầm kiểm soát.

  1. Axit gamma-aminobutyric (GABA)

GABA là một chất dẫn truyền thần kinh não đã được chứng minh là có thể điều chỉnh (làm giảm) sự lo lắng. Nói một cách tổng quát hơn, GABA là một chất dẫn truyền thần kinh ức chế giúp tạo ra sự cân bằng giữa sự kích thích và ức chế trong não. Ở những người mắc chứng bệnh lo âu hoặc rối loạn liên quan đến căng thẳng, nồng độ GABA trong não bị suy giảm, đặc biệt là ở vỏ não trước trán. Một nghiên cứu vào năm 2015 trên người về việc tiếp xúc đối với một cú sốc (một tình trạng căng thẳng) so với không có mối đe dọa nào (điều kiện an toàn) cho thấy mức GABA trong vỏ não trước trán trung gian suy giảm gần 18% khi đối mặt với tình trạng sốc, so với điều kiện an toàn. Kết quả này trùng với những gì thu được từ nghiên cứu trên động vật gặm nhấm sự suy giảm chất dẫn truyền thần kinh GABA để phản ứng với căng thẳng cấp tính. Các nghiên cứu này cũng cho thấy mối liên hệ giữa căng thẳng mãn tính (ví dụ: kiềm chế, bất động) và sự suy giảm tín hiệu GABA trong amygdala, là một bộ phận của não liên quan đến việc học hỏi và phản ứng nhanh với các mối đe dọa. Tuy nhiên, cần nhiều nghiên cứu hơn để xác nhận về sự ảnh hưởng của stress mãn tính đối với GABA amygdala ở người.

Stress và hệ thống miễn dịch

Ảnh hưởng của stress lên hệ thống miễn dịch rất phức tạp và các tác động của căng thẳng cấp tính (trong thời gian ngắn) cũng khác so với căng thẳng mãn tính cũng như đối với căng thẳng nhẹ đến nghiêm trọng. Căng thẳng cấp tính có thể cải thiện chức năng miễn dịch trong thời gian ngắn, trong khi căng thẳng mãn tính lại ức chế nó, khiến chúng ta dễ bị các bệnh như cảm lạnh và cúm. Căng thẳng có thể tạo điều kiện để giải phóng các chất được gọi là cytokine gây viêm. Các cytokine gây viêm giúp chúng ta chống lại bệnh tật hoặc nhiễm trùng trong thời gian ngắn, nhưng nếu tác nhân gây căng thẳng kéo dài và/hoặc quá nghiêm trọng, điều này có thể dẫn đến viêm nhiễm mãn tính và khiến chúng ta dễ mắc các bệnh viêm nhiễm như bệnh tim mạch, bệnh tiểu đường, hay bệnh Parkinson.

Theo Liu và cộng sự. (2017)

Cả hai cơ chế gây viêm và chống viêm đều phụ thuộc vào loại và cường độ của các yếu tố gây căng thẳng. Các yếu tố gây căng thẳng cấp tính có thể tăng cường chức năng miễn dịch, trong khi các yếu tố gây căng thẳng mãn tính lại mang tính ức chế. Các yếu tố gây căng thẳng kích hoạt quá mức hệ thống miễn dịch, dẫn đến sự mất cân bằng giữa viêm nhiễm và chức năng chống viêm nhiễm. Nhiều báo cáo từ các phòng thí nghiệm khác nhau đã xác nhận tình trạng viêm nhiễm gây nên do căng thẳng, bao gồm protein phản ứng C (CRP), IL-6, TNFα, IL-1β và nhân tố phiên mã của nhân tố hạt nhân kappa B (NF-κB) (theo Miller và đồng sự, 2009).

Tóm tắt

Tóm lại, căng thẳng cấp tính và mãn tính có những tác động khác nhau và phức tạp đến cấu trúc và chức năng của não. Chúng ta vẫn chưa hiểu hết tất cả các tác động phức tạp này và cần có thêm nhiều nghiên cứu trên cả động vật và con người thì mới có thể hiểu một cách đầy đủ về các loại stress và thời gian diễn ra có thể gây nên những tác động nào.

Các sự ảnh hưởng chính của stress được mô tả trong bài viết này là:

  1. Làm suy giảm thể tích ở hồi hải mã (chứa ký ức và khả năng xác định không gian)
  2. Làm suy giảm thể tích ở vỏ não trước trán trung gian (khả năng ra quyết định, nhận thức xã hội)
  3. Làm gián đoạn việc giải phóng cortisol và điều chỉnh của trục HPA
  4. Làm giảm quá trình truyền GABA ở vỏ não trước trán và amygdala
  5. Có ảnh hưởng gây viêm và chống viêm trong hệ thống miễn dịch
  6. Gây nên bệnh viêm nhiễm mãn tính do căng thẳng nghiêm trọng và làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh.

Tài liệu tham khảo:

Belleau, E.L., Treadway, M.T. and Pizzagalli, D.A. The impact of stress and major depressive disorder on hippocampal and medial prefrontal cortex morphology. Biological Psychiatry 18 (2018), 10.1016/j.biopsych.2018.09.031.

Liu, Y.-X. Wang, C.-L. Jiang Inflammation: the common pathway of stress-related diseases. Front. Hum. Neurosci., 11 (2017), p. 316, 10.3389/fnhum.2017.00316

Liu, Z. P., Song, C., Wang, M., He, Y., Xu, X. B., Pan, H. Q., et al. (2014). Chronic stress impairs GABAergic control of amygdala through suppressing the tonic GABAA receptor currents. Mol. Brain 7:32. doi: 10.1186/1756-6606-7-32

Dịch: Hoàng Nguyễn - A crazy mind

Biên tập: #Zealous

Nguồn: https://www.psychologytoday.com/us/blog/the-mindful-self-express/201906/surprising-ways-stress-affects-your-brain-and-immunity

Theo tamlyhoctoipham.com

Tội Phạm Bài viết liên quan

Vài lời dành cho những người muốn tự tử

Vài lời dành cho những người muốn tự tử  2

 26/05/2024 12:09:13 CH

Khi bạn muốn tự sát, có lẽ bạn đang cảm thấy hết sức cô độc. Bạn có thể cảm thấy không còn ai trên thế giới này có thể hiểu mình, chưa nói đến việc có thể giúp bạn vượt qua khó khăn.

Xem chi tiết 
Những hiểu lầm và sự thật về trầm cảm

Những hiểu lầm và sự thật về trầm cảm  2

 26/05/2024 12:09:13 CH

Người ta thường hiểu sai rằng lao động chân tay thì không bị trầm cảm, chữa bệnh này cần uống thuốc cả đời, người trầm cảm hay khóc...

Xem chi tiết 
Một số lời khuyên và chia sẻ dành cho người trầm cảm

Một số lời khuyên và chia sẻ dành cho người trầm cảm  2

 26/05/2024 12:09:11 CH

Bài viết này tôi đặc biệt dành tặng cho những người đang phải vật lộn với căn bệnh trầm cảm, dù có thể tôi không hiểu hết những nỗi đau cả về thể xác và tinh thần mà các anh chị và các bạn đã và đang phải chịu đựng.

Xem chi tiết 
3 câu nói của cha mẹ giúp trẻ tăng EQ

3 câu nói của cha mẹ giúp trẻ tăng EQ  8

 23/05/2024 12:05:29 CH

Cha mẹ thường xuyên nói ba câu này sẽ giúp con tự tin hơn, hỗ trợ rất tốt cho sự phát triển của trẻ.

Xem chi tiết 
6 kiểu 'chữa lành' âm thầm khiến bạn lo âu nhiều hơn

6 kiểu 'chữa lành' âm thầm khiến bạn lo âu nhiều hơn  10

 22/05/2024 12:03:59 CH

Những hoạt động 'chữa lành' phổ biến này tưởng chừng là cách thư giãn tinh thần, nhưng ít ai ngờ tới rằng chúng lại có thể tăng thêm stress cho bạn.

Xem chi tiết 
Tại sao trẻ ngoan ở trường nhưng hư ở nhà?

Tại sao trẻ ngoan ở trường nhưng hư ở nhà?  10

 22/05/2024 12:03:57 CH

Nhiều bậc cha mẹ thắc mắc tại sao con họ cư xử ở trường tốt hơn nhiều so với ở nhà. Rất có thể, lý do không phải là con bạn thích người khác hơn là thích bạn - mà thực ra là hoàn toàn ngược lại. Trên thực tế, kiểu hành vi này có thể là một dấu hiệu tốt ch

Xem chi tiết 

Quảng cáo

thu mua đồ cũ

Quảng cáo

kem flan

Quảng cáo

xuong may dong phuc

Quảng cáo

xe ôtô 2018
Trước Khi Nhắm Mắt  2821
 13/09/2018 12:44:10 SA
Tiếng Thét  2617
 13/09/2018 12:39:16 SA
Đảo Quỷ  3296
 13/09/2018 12:34:42 SA
Pháp Y Tần Minh  2723
 13/07/2018 3:59:16 CH
Kiêu Hãnh Và Định Kiến  2749
 13/07/2018 3:48:06 CH
Xem thêm nhiều tin khác 
Bạn vui lòng chờ trong giây lát...